چرا در نماز سورهٔ قدر خوانده میشود؟
در رکعت اول و دوم، پس از سورهٔ حمد یک سورهٔ کامل خوانده میشود و سورهٔ معینی برای آن لازم نیست. سورهٔ قدر واجب نیست؛ اما مستحب است که در رکعت اول سورهٔ قدر و در رکعت دوم سورهٔ اخلاص خوانده شود — از همین رو بیشتر شیعیان همین دو سوره را میخوانند. علت آن، فضیلت این سوره و پیام آن است که در هر نماز ایمان به قرآن و امامت را تازه میکند.
سورهٔ قدر چه میگوید
سورهای کوتاه با پنج آیه است (سورهٔ قدر، ۹۷). خداوند میفرماید که قرآن را در شب قدر نازل کرد (آیهٔ ۱)؛ این شب از هزار ماه بهتر است (آیهٔ ۳)؛ در آن فرشتگان و روح به اذن پروردگارشان با فرمان هر کاری فرود میآیند (آیهٔ ۴)؛ و این شب تا طلوع سپیدهدم سراسر سلامت است (آیهٔ ۵).
در آیهٔ ۴ «فرود میآیند» به صیغهٔ مضارع آمده است، یعنی این نزول هر سال ادامه دارد و به زمان پیامبر خدا (ص) محدود نیست. بر اساس روایات اهلبیت (ع) (اصول کافی، کتاب الحجة)، هر سال در شب قدر این امر نزد حجت خدا بر روی زمین میآید: در زمان پیامبر خدا (ص) نزد ایشان، پس از ایشان نزد امامان (ع)، و امروز نزد امام زمان (عج). از همین رو امامان (ع) این سوره را دلیلی روشن بر استمرار همیشگی امامت دانستهاند.
فضیلت خواندن آن در نماز
در روایات آمده است که هر کس سورهٔ قدر را در یکی از نمازهای واجب بخواند، منادی ندا میدهد: ای بندهٔ خدا! گناهان گذشتهات آمرزیده شد، اکنون عمل را از نو آغاز کن (طبرسی، جوامع الجامع). بدینسان این سوره در نماز روزانه، عظمت قرآن، برکت شب قدر و امام زمانِ خویش (ع) را به یاد بنده میآورد.
مسائل ضروری
طبق فتوای آیتالله العظمی سید علی سیستانی:
در رکعت اول و دوم نمازهای واجب یومیه، پس از سورهٔ حمد یک سوره خوانده شود و احتیاط واجب آن است که سورهٔ کامل باشد — چند آیه کافی نیست (آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، مسئلهٔ ۹۶۴).
مستحب است در رکعت اول سورهٔ قدر و در رکعت دوم سورهٔ اخلاص خوانده شود؛ ترک سورهٔ اخلاص در همهٔ نمازهای شبانهروز مکروه است، و خواندن یک سوره در هر دو رکعت نیز مکروه است، مگر سورهٔ اخلاص (آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، مسائل ۱۰۰۴، ۱۰۰۵ و ۱۰۰۷).
در نماز واجب هیچیک از چهار سورهای را که سجدهٔ واجب دارند نخوانید (آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، مسائل ۳۵۴ و ۹۶۹): سورهٔ سجده (۳۲)، سورهٔ فصلت (۴۱)، سورهٔ نجم (۵۳) و سورهٔ علق (۹۶).
اگر سورهٔ اخلاص یا سورهٔ کافرون را شروع کردید، نمیتوانید آن را رها کنید و سورهٔ دیگری بخوانید. اگر وقت بسیار تنگ باشد، سورهای که پس از حمد خوانده میشود ترک شود (آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، مسائل ۹۶۵ و ۹۷۴).
به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه کنید. روش کامل نماز: نماز › روش خواندن نماز › «روش کامل خواندن نماز — بر اساس فقه شیعه (جعفری)»
منابع: قرآن مجید، سورهٔ قدر؛ الکافی (کتاب الحجة، باب فی شأن «انا انزلناه»)؛ طبرسی، جوامع الجامع؛ آیتالله سیستانی، توضیح المسائل (قرائت و مستحبات آن).
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ