چرا شیعیان در سلام نماز سر را به راست و چپ نمیگردانند و چرا پس از آن سه بار «الله اکبر» میگویند؟
شیعیان در پایان نماز، همچنان نشسته و رو به قبله سلام میدهند، زیرا در شیوهٔ نمازی که از اهلبیت (ع) به ما رسیده، گرداندن سر به راست و چپ برای سلام وجود ندارد. سه بار «الله اکبر» گفتن پس از سلام، با بالا بردن دستها تا گوشها، جزو نماز نیست، بلکه نخستین عمل از اعمال مستحب پس از نماز (تعقیبات) است.
پایان نماز در مذهب شیعه
به نظر مراجع تقلید کنونی، سلام آخرین جزء واجب نماز است و نماز با آن پایان مییابد. نمازگزار در حالی که مانند حال تشهد نشسته و رو به قبله است، الفاظ سلام را ادا میکند. نماز با تکبیر آغاز میشود و پایانش نیز به همینسان با یاد خداست. الفاظ سلام و شیوهٔ درست گفتن آن را در صفحهٔ روش کامل نماز ببینید.
شیعیان شیوهٔ نمازشان را از امامان اهلبیت (ع) میگیرند که پیامبر خدا (ص) دربارهٔ آنان فرمود در کنار قرآن به آنان نیز چنگ زنید؛ در شیوهای که آنان آموختهاند، سلام رو به قبله و بدون گرداندن چهره به راست و چپ گفته میشود.
سه تکبیر پس از سلام
پس از سلام مستحب است رو به قبله نشسته بمانید و سه بار «الله اکبر» بگویید و هر بار دستها را تا گوشها بالا ببرید. شیخ صدوق (ره) در علل الشرائع علت آن را از امام جعفر صادق (ع) نقل کرده است: پس از فتح مکه، پیامبر خدا (ص) با یارانش نماز گزارد، پس از سلام سه بار دستها را بالا برد و تکبیر گفت و یگانگی خدا و یاری او را یاد کرد، سپس به یارانش فرمود که این تکبیر و ذکر را پس از هیچ نماز واجبی ترک نکنند.
این تکبیرها جزو نماز نیستند، از این رو ترک آنها تأثیری در نماز ندارد؛ اینها پایان زیبای نمازند. در نماز جماعت هنگامی که امام آنها را بلند میگوید، مأمومان درمییابند که نماز تمام شده است.
روایتی در صحیح بخاری و صحیح مسلم
در صحیح بخاری و صحیح مسلم نیز این سخن عبدالله بن عباس آمده است:
عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ: كُنْتُ أَعْرِفُ انْقِضَاءَ صَلَاةِ النَّبِيِّ ﷺ بِالتَّكْبِيرِ
ابن عباس میگوید: پایان نماز پیامبر (ص) را با (صدای) تکبیر میشناختم.
یعنی بنا بر این روایت نیز در پایان نماز پیامبر (ص) صدای تکبیر شنیده میشد — و این همان عملی است که اهلبیت (ع) آموختهاند: تکبیر بلافاصله پس از سلام.
الفاظ سلام و روش کامل نماز: نماز › روش خواندن نماز › «روش کامل خواندن نماز — بر اساس فقه شیعه (جعفری)»
تعقیبات پس از سلام، تسبیح حضرت فاطمه (س) و سجدهٔ شکر: نماز › روش خواندن نماز › «تسبیحات حضرت زهرا (س) و سجدهٔ شکر» · نماز › پرسش و پاسخ نماز › «پس از سلام نماز چه بخوانیم؟»
منابع: علل الشرائع (شیخ صدوق)؛ وسائل الشیعه، ابواب تعقیب؛ صحیح بخاری، کتاب الاذان؛ صحیح مسلم، کتاب المساجد. احکام طبق فتوای مرجع تقلید خودتان.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ