نماز بر چه کسی واجب است و انسان چه زمانی بالغ میشود؟
نماز بر هر مسلمانی که بالغ و عاقل باشد واجب است — چه مرد و چه زن. دختر با تمام شدن نُه (۹) سال قمری بالغ میشود. پسر هنگامی بالغ میشود که پانزده (۱۵) سال قمریاش تمام شود، یا پیش از آن یکی از نشانههای جسمی بلوغ در او پدید آید — هر کدام زودتر باشد.
شرایط واجب شدن نماز
بلوغ: نماز بر کودک نابالغ واجب نیست، اما نماز کودک ممیّز صحیح است و ثواب دارد.
عقل: بر دیوانه در حال جنون نماز واجب نیست.
پاک بودن از حیض و نفاس: در این ایام نماز بر زن واجب نیست و قضای نمازهای این ایام نیز بر او نیست.
جز این موارد، نماز در هیچ حالی ساقط نمیشود. کسی که نمیتواند بایستد، نشسته بخواند؛ کسی که نمیتواند بنشیند، خوابیده و با اشاره بخواند؛ اگر آب نیابد یا آب برایش ضرر داشته باشد، به جای وضو تیمم کند. در سفر، بیماری و گرفتاری نیز نماز را باید مطابق شرایط خودش خواند.
نشانههای بلوغ
بنا بر فتوای آیتالله العظمی سید علی سیستانی:
دختر
با تمام شدن نُه سال قمری بالغ میشود — به حساب شمسی تقریباً هشت سال و هشت ماه و بیست روز.
پسر
با پدید آمدن هر یک از این چهار نشانه بالغ است:
تمام شدن پانزده سال قمری — به حساب شمسی تقریباً چهارده سال و هفت ماه و پانزده روز.
بیرون آمدن منی، چه در خواب (احتلام) و چه در بیداری.
روییدن موی درشت در زیر ناف.
روییدن موی درشت بر صورت و پشت لب.
موی زیر بغل و سینه، یا بم شدن صدا، نشانهٔ بلوغ نیست. (آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، مسائل ۲۲۷۰ و ۲۲۷۱؛ معادل شمسی: استفتاء از دفتر آیتالله سیستانی)
مراجع در نشانههای بلوغ اختلاف نظر جزئی دارند؛ به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه کنید.
چند نکتهٔ ضروری
حساب سال قمری: سن با تقویم هجری قمری شمرده میشود که سال آن حدود یازده روز از سال شمسی کوتاهتر است. از این رو تاریخ تولد هجری قمری فرزندتان را به خاطر داشته باشید.
قضای نمازهای پس از بلوغ: قضای هر نمازی که پس از بالغ شدن فوت شود، واجب است.
وظیفهٔ پدر و مادر: در روایات آمده است که کودکان را از خردسالی به نماز عادت دهید تا هنگام بلوغ خواندن نماز را بدانند و آن را باری سنگین نشمارند. بهویژه دختر را باید پیش از تمام شدن نُه سال قمری با وضو، نماز و مسائل طهارت آشنا کرد.
نمازهای واجب کداماند: نماز › پرسش و پاسخ نماز › «نمازهای واجب کداماند؟» — اهمیت نماز: نماز › پرسش و پاسخ نماز › «نماز چیست و چه اهمیتی دارد؟»
منابع: آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، نشانههای بلوغ؛ استفتاء از دفتر آیتالله سیستانی، «بلوغ»؛ توضیح المسائل مراجع، احکام بلوغ و نماز.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ