آیا در نماز پس از سورهٔ حمد باید «آمین» گفت؟
خیر. بر اساس تعالیم اهلبیت (ع)، در نماز پس از پایان سورهٔ حمد «آمین» گفته نمیشود. امامان (ع) از آن نهی کردهاند و به جای آن آموختهاند که نمازگزار اگر خواست «الحمد لله رب العالمین» بگوید. طبق فتوای آیتالله العظمی سید علی سیستانی، گفتن عمدی «آمین» نماز را باطل میکند (آیتالله سیستانی، توضیح المسائل، مسئلهٔ ۱۱۱۲؛ شرح آن در ادامه میآید)؛ به فتوای مرجع تقلید خود نیز مراجعه کنید.
رهنمود امامان اهلبیت (ع)
شیعیان شیوهٔ نماز را از اهلبیت پیامبر خدا (ص) میگیرند و روایات ایشان در این مسئله روشن است:
محمد حلبی از امام جعفر صادق (ع) پرسید: آیا پس از خواندن سورهٔ حمد «آمین» بگویم؟ امام (ع) فرمود: نه.
جمیل از امام صادق (ع) روایت کرده است: هنگامی که پشت سر امام جماعت هستی و او سورهٔ حمد را به پایان میرساند، «الحمد لله رب العالمین» بگو و «آمین» نگو.
زراره از امام محمد باقر (ع) روایت کرده است: پس از پایان قرائت هرگز «آمین» نگو؛ اگر خواستی «الحمد لله رب العالمین» بگو.
بخش پایانی سورهٔ حمد دعاست — درخواست هدایت به راه راست. امامان (ع) پس از این دعا جملهای در ستایش و سپاس خدا آموختند، زیرا در نماز از پیش خود چیزی به الفاظ آن افزوده نمیشود، بلکه تنها همان گفته میشود که از صاحب شریعت ثابت شده باشد. «آمین» جزو قرآن نیست، از این رو گفتن آن به عنوان جزئی از نماز درست نیست.
حکم فقهی
طبق فتوای آیتالله العظمی سید علی سیستانی:
کسی که در نماز جماعت مأموم است، اگر پس از سورهٔ حمد عمداً «آمین» بگوید، نمازش باطل میشود.
کسی که فرادا (تنها) نماز میخواند یا امام جماعت است، باطل شدن نمازش بنا بر احتیاط واجب است.
گفتن «آمین» با این اعتقاد که شرع به آن دستور داده است، بیتردید حرام است.
اگر از روی اشتباه یا به سبب تقیه «آمین» گفته شود، اشکالی ندارد و نماز صحیح است.
به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه کنید. دیگر مسائل ضروری نماز: نماز › روش خواندن نماز › «مسائل مهم نماز — پرسش و پاسخ»
«آمین» بیرون از نماز
این حکم تنها مربوط به پس از سورهٔ حمد در نماز است. بیرون از نماز، گفتن «آمین» در پی دعای کسی — یعنی «خدایا! بپذیر» — کاملاً درست و پسندیده است.
منابع: روایات الکافی و تهذیب الاحکام؛ وسائل الشیعه، ابواب قرائت (باب نگفتن «آمین» پس از سورهٔ حمد)؛ آیتالله سیستانی، توضیح المسائل (مبطلات نماز).
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ