نماز حضرت فاطمه زهرا (س)
دو نماز مستحب به حضرت فاطمهٔ زهرا (س) نسبت داده شده است. نخست نمازی دو رکعتی که بنابر روایت، جبرئیل (ع) آن را به ایشان آموخت و حضرت فاطمه (س) آن را میخواند؛ دوم نمازی چهار رکعتی که امام جعفر صادق (ع) آن را بهترین عمل روز جمعه دانسته است. در مفاتیح الجنان هر دو در اعمال روز جمعه آمدهاند.
نماز نخست — دو رکعت
روش
رکعت اول: سورهٔ حمد یک بار، سپس سورهٔ قدر ۱۰۰ بار.
رکعت دوم: سورهٔ حمد یک بار، سپس سورهٔ اخلاص (توحید) ۱۰۰ بار، سپس تشهد و سلام.
رکوع و سجدهها به روال معمول است. نیت، قصد قلبی است: «دو رکعت نماز حضرت فاطمه (س) میخوانم قربةً الی الله»؛ به زبان آوردن آن لازم نیست.
تسبیح پس از سلام
روایت شده است که حضرت فاطمه (س) پس از پایان نماز چنین میگفت:
سُبْحَانَ ذِي الْعِزِّ الشَّامِخِ الْمُنِيْفِ سُبْحَانَ ذِي الْجَلَالِ الْبَاذِخِ الْعَظِيْمِ سُبْحَانَ ذِي الْمُلْكِ الْفَاخِرِ الْقَدِيْمِ سُبْحَانَ مَنْ لَبِسَ الْبَهْجَةَ وَالْجَمَالَ سُبْحَانَ مَنْ تَرَدَّى بِالنُّورِ وَالْوَقَارِ سُبْحَانَ مَنْ يَرَى أَثَرَ النَّمْلِ فِي الصَّفَا سُبْحَانَ مَنْ يَرَى وَقْعَ الطَّيْرِ فِي الْهَوَاءِ سُبْحَانَ مَنْ هُوَ هٰكَذَا لَا هٰكَذَا غَيْرُهُ
پاک است صاحب عزت والا و بلندمرتبه. پاک است صاحب جلال برافراشته و عظیم. پاک است صاحب فرمانروایی باشکوه و دیرین. پاک است آنکه جامهٔ شکوه و زیبایی پوشید. پاک است آنکه ردای نور و وقار بر تن کرد. پاک است آنکه رد پای مورچه را بر سنگ سخت میبیند. پاک است آنکه فرود آمدن پرنده را در هوا میبیند. پاک است آنکه چنین است و جز او کسی چنین نیست.
پس از آن
سید بن طاووس (ره) میگوید در روایتی دیگر آمده است که پس از این نماز تسبیح حضرت فاطمه (س) — همان که پس از هر نماز واجب گفته میشود — خوانده شود و سپس ۱۰۰ بار بر محمد و آل محمد صلوات فرستاده شود.
شیخ طوسی (ره) در مصباح المتهجد همین نماز را به همین روش آورده و فرموده است که پس از فراغت از تسبیح، مستحب است نمازگزار زانوها و ساعدهای خود را برهنه کند و هفت عضو سجده را مستقیماً بر زمین بگذارد و سجده کند، با نهایت فروتنی حاجتهایش را بخواهد و در همان سجده این دعا را بخواند:
يَا مَنْ لَيْسَ غَيْرَهُ رَبٌّ يُدْعٰى يَا مَنْ لَيْسَ فَوْقَهُ إِلٰهٌ يُخْشٰى يَا مَنْ لَيْسَ دُونَهُ مَلِكٌ يُتَّقٰى يَا مَنْ لَيْسَ لَهُ وَزِيْرٌ يُؤْتٰى يَا مَنْ لَيْسَ لَهُ حَاجِبٌ يُرْشٰى يَا مَنْ لَيْسَ لَهُ بَوَّابٌ يُغْشٰى يَا مَنْ لَا يَزْدَادُ عَلٰى كَثْرَةِ السُّؤَالِ إِلَّا كَرَمًا وَجُودًا وَعَلٰى كَثْرَةِ الذُّنُوبِ إِلَّا عَفْوًا وَصَفْحًا صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَ افْعَلْ بِيْ كَذَا وَ كَذَا
ای آنکه جز او پروردگاری نیست که خوانده شود؛ ای آنکه برتر از او معبودی نیست که از او بترسند؛ ای آنکه جز او فرمانروایی نیست که از او پروا کنند؛ ای آنکه وزیری ندارد که نزدش بروند؛ ای آنکه پردهداری ندارد که به او رشوه دهند؛ ای آنکه دربانی ندارد که بر درش حاضر شوند؛ ای آنکه فزونی درخواستها جز بر کرم و بخشش او نمیافزاید و فزونی گناهان جز بر عفو و گذشت او: بر محمد و آل محمد درود فرست و برای من چنین و چنان کن.
به جای «چنین و چنان» حاجتهای خود را بخواهید.
نماز دوم — چهار رکعت (صبح جمعه)
شیخ طوسی (ره) و سید بن طاووس (ره) از صفوان روایت کردهاند که محمد بن علی حلبی روز جمعه خدمت امام جعفر صادق (ع) رسید و پرسید بهترین عمل امروز چیست. امام (ع) فرمود که نزد رسول خدا (ص) هیچکس از فاطمه (س) گرامیتر نبود و هیچ عملی بهتر از آنچه ایشان به او آموخت نیست؛ سپس این عمل را بیان فرمود:
صبح جمعه غسل کنید، رو به قبله بایستید و دو پا را برابر هم بگذارید، و چهار رکعت، دو رکعت دو رکعت (با دو سلام) اینگونه بخوانید:
رکعت اول: سورهٔ حمد، سپس سورهٔ اخلاص ۵۰ بار.
رکعت دوم: سورهٔ حمد، سپس سورهٔ عادیات ۵۰ بار؛ سپس تشهد و سلام.
رکعت سوم: سورهٔ حمد، سپس سورهٔ زلزال ۵۰ بار.
رکعت چهارم: سورهٔ حمد، سپس سورهٔ نصر ۵۰ بار — بنابر روایت، این آخرین سورهای است که نازل شد؛ سپس تشهد و سلام.
پس از فراغت از نماز این دعا را بخوانید:
إِلَهِيْ وَ سَيِّدِيْ مَنْ تَهَيَّاَ اَوْ تَعَبّٰى اَوْ اَعَدَّ اَوِ اسْتَعَدَّ لِوِفَادَةِ مَخْلُوْقٍ رَجَاۤءَ رِفْدِهِ وَ فَوَاۤئِدِهِ وَ نَاۤئِلِهِ وَ فَوَاضِلِهِ وَ جَوَاۤئِزِهِ فَاِلَيْكَ يَاۤ إِلَهِيْ كَانَتْ تَهْيِئَتِيْ وَ تَعْبِئَتِيْ وَ اِعْدَادِيْ وَ اسْتِعْدَادِيْ رَجَاۤءَ فَوَاۤئِدِكَ وَ مَعْرُوْفِكَ وَ نَاۤئِلِكَ وَ جَوَاۤئِزِكَ فَلَا تُخَيِّبْنِيْ مِنْ ذٰلِكَ يَا مَنْ لَّا تَخِيْبُ عَلَيْهِ مَسْاَلَةُ السَّاۤئِلِ وَ لَا تَنْقُصُهُ عَطِيَّةُ نَاۤئِلٍ فَاِنِّيْ لَمْ اٰتِكَ بِعَمَلٍ صَالِحٍ قَدَّمْتُهُ وَ لَا شَفَاعَةِ مَخْلُوْقٍ رَجَوْتُهُ اَتَقَرَّبُ اِلَيْكَ بِشَفَاعَتِهِ اِلَّا مُحَمَّدًا وَ اَهْلَ بَيْتِهِ صَلَوَاتُكَ عَلَيْهِ وَ عَلَيْهِمْ، اَتَيْتُكَ اَرْجُوْ عَظِيْمَ عَفْوِكَ الَّذِيْ عُدْتَ بِهِ عَلَى الْخَطَّاۤئِيْنَ عِنْدَ عُكُوْفِهِمْ عَلَى الْمَحَارِمِ فَلَمْ يَمْنَعْكَ طُوْلُ عُكُوْفِهِمْ عَلَى الْمَحَارِمِ اَنْ جُدْتَ عَلَيْهِمْ بِالْمَغْفِرَةِ وَ اَنْتَ سَيِّدِي الْعَوَّادُ بِالنَّعْمَاۤءِ وَ اَنَا الْعَوَّادُ بِالْخَطَاۤءِ أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ اٰلِهِ الطَّاهِرِيْنَ اَنْ تَغْفِرَ لِيْ ذَنْبِيَ الْعَظِيْمَ فَاِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الْعَظِيْمَ اِلَّا الْعَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ يَا عَظِيْمُ
معبودا و سرورا! هر کس برای رفتن نزد آفریدهای آماده شد، ساز و برگ فراهم کرد، تدارک دید و مهیا گشت، به امید عطا و سودها و بخشش و احسانها و جایزههای او، پس ای معبود من، آمادگی و ساز و برگ و تدارک و مهیا شدن من به سوی توست، به امید سودها و نیکی و بخشش و جایزههای تو. پس مرا در این کار ناامید مگردان، ای آنکه درخواست خواهنده نزد او بینتیجه نمیماند و بخشیدن به هیچ عطاخواهی از او نمیکاهد. من نه با کار شایستهای که پیش فرستاده باشم نزد تو آمدهام و نه با شفاعت آفریدهای که به او امید بسته باشم تا با شفاعتش به تو نزدیک شوم — جز محمد (ص) و اهل بیتش (ع)، که درودهای تو بر او و بر آنان باد. به امید عفو بزرگت نزد تو آمدهام؛ همان عفوی که با آن بر خطاکاران احسان کردی، هنگامی که بر حرامها پای میفشردند، و پافشاری دیرینهشان بر حرامها تو را از آن بازنداشت که آمرزش را بر آنان ببخشی. تو سرور منی که بارها و بارها نعمت میبخشی، و من آنم که بارها و بارها خطا میکنم. از تو به حق محمد (ص) و خاندان پاکش (ع) میخواهم که گناه بزرگم را بیامرزی، که گناه بزرگ را جز بزرگ نمیآمرزد. ای بزرگ، ای بزرگ، ای بزرگ، ای بزرگ، ای بزرگ، ای بزرگ، ای بزرگ!
چند نکته
هر دو نماز مستحباند؛ اگر دربارهٔ سند روایات آنها اطمینان ندارید، آنها را «رجاءً» (به امید ثواب) بخوانید، چنانکه مراجع عظام دربارهٔ چنین اعمالی میفرمایند.
برای شمردن سورهها میتوانید از انگشتان یا تسبیح استفاده کنید.
روش تسبیحات حضرت فاطمه (س): نماز › روش خواندن نماز › «تسبیحات حضرت زهرا (س) و سجدهٔ شکر»
منابع: مفاتیح الجنان (شیخ عباس قمی (ره))، اعمال روز جمعه، نماز حضرت فاطمه (س)؛ مصباح المتهجد (شیخ طوسی (ره))؛ جمال الاسبوع (سید بن طاووس (ره)).
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ