روش کامل خواندن نماز — بر اساس فقه شیعه (جعفری)
نماز ستون دین است. رسول خدا (ص) فرمود: «نخستین چیزی که از بنده پرسیده می‌شود نماز است؛ اگر پذیرفته شود، بقیهٔ اعمال پذیرفته می‌شود و اگر رد شود، بقیهٔ اعمال نیز رد می‌شود.» این صفحه نماز روزانه را دقیقاً همان‌گونه که خوانده می‌شود بر اساس فقه شیعه (جعفری) آموزش می‌دهد: چه باید گفت و — به همان اندازه مهم — هر عضو بدن در هر حالت کجا و چگونه باید باشد، تا نوآموز از همان نماز اول درست بایستد، رکوع کند، سجده کند و بنشیند.
صفحه را به ترتیب بخوانید: نخست شرایط، سپس رکعت اول گام‌به‌گام، سپس رکعت دوم، و در پایان اینکه وقتی نماز سه رکعتی (مغرب) یا چهار رکعتی (ظهر، عصر و عشا) است چه تفاوتی دارد.
نمازهای پنج‌گانه در یک نگاه
صبح — ۲ رکعت. بلند (جهر).
ظهر — ۴ رکعت. آهسته (اخفات).
عصر — ۴ رکعت. آهسته (اخفات).
مغرب — ۳ رکعت. بلند (جهر).
عشا — ۴ رکعت. بلند (جهر).
«بلند» (جهر) و «آهسته» (اخفات) فقط مربوط به خواندن سورهٔ حمد و سورهٔ دوم در دو رکعت اول است. مرد باید صبح، مغرب و عشا را بلند و ظهر و عصر را آهسته بخواند؛ زن می‌تواند نمازهای جهری را آهسته بخواند و اگر نامحرم صدایش را می‌شنود باید آهسته بخواند. تسبیحات رکعت سوم و چهارم در همهٔ نمازها همیشه آهسته خوانده می‌شود.
پیش از شروع — شرایط نماز
طهارت. باید وضو (یا در جای لازم غسل / تیمم) داشته باشید و بدن و لباستان پاک باشد.
وقت. هر نماز وقت خود را دارد و در همان وقت خوانده می‌شود. ظهر و عصر را می‌توان با هم خواند، و مغرب و عشا را نیز.
قبله. رو به کعبه بایستید. اگر جهت را نمی‌توانید تشخیص دهید به گمان قوی‌تر عمل کنید.
لباس. مرد دست‌کم باید عورتین را بپوشاند؛ زن باید تمام بدن را جز صورت، دست‌ها تا مچ و پاها تا مچ بپوشاند. لباس نباید غصبی، از اجزای حیوان حرام‌گوشت، و برای مرد ابریشم خالص یا زربفت باشد.
مکان. غصبی نباشد، بی‌حرکت باشد (وسیلهٔ نقلیهٔ در حال حرکتی که آرامش در آن ممکن نیست نباشد)، و جای پیشانی بیش از چهار انگشت بسته از جای زانوها و سر انگشتان پا بلندتر یا پایین‌تر نباشد.
مهر (محل سجده). پیشانی باید روی زمین یا چیزی که از زمین می‌روید و خوردنی و پوشیدنی نیست گذاشته شود — مهر خاک، سنگ، چوب یا حصیر. سجده بر فرش، پارچه، پلاستیک یا فلز صحیح نیست.
واجبات نماز
نماز یازده واجب دارد: نیت، تکبیرة الاحرام، قیام، قرائت، رکوع، سجود، ذکر، تشهد، سلام، ترتیب و موالات (پی‌درپی بودن). پنج تای آن‌ها رکن است: نیت، تکبیرة الاحرام، قیام هنگام تکبیر و قیام متصل به رکوع، رکوع، و دو سجده با هم. اگر رکنی کم یا زیاد شود — حتی سهواً — نماز باطل است. سایر واجبات فقط با کم یا زیاد کردن عمدی نماز را باطل می‌کنند.
رکعت اول — گام‌به‌گام
گام ۱ — قیام و نیت
حالت بدن: راست و کاملاً بی‌حرکت رو به قبله بایستید. پاها را کمی از هم باز کنید — از سه انگشت تا یک وجب مستحب است — و وزن بدن به‌طور مساوی روی هر دو پا باشد. دست‌ها به‌طور طبیعی در دو پهلو آویزان و کف دست‌ها روی ران‌ها باشد. دست‌ها را روی سینه یا شکم نبندید: دست‌بسته نماز خواندن (تکتّف) در فقه شیعه نماز را باطل می‌کند. سر را راست نگه دارید و نگاه به مهر، یعنی جای پیشانی، پایین باشد. به چیزی تکیه ندهید.
نیت: نیت به دل است و لازم نیست به زبان آورده شود. کافی است بدانید کدام نماز را می‌خوانید و آن را فقط برای خدا می‌خوانید. اگر خواستید به زبان بیاورید، مثلاً بگویید:
أُصَلِّيْ صَلَاةَ الصُّبْحِ رَكْعَتَيْنِ، وَاجِبٌ قُرْبَةً إِلَى اللّٰهِ
Uṣallī ṣalātaṣ-ṣubḥi rakʿatayn, wājibun qurbatan ilallāh.
دو رکعت نماز صبح می‌خوانم، واجب، قربةً الی الله.
به فارسی معمولاً گفته می‌شود: «دو رکعت نماز صبح می‌خوانم قربةً الی الله». برای ظهر، عصر یا عشا «چهار رکعت» و برای مغرب «سه رکعت» بگویید.
گام ۲ — تکبیرة الاحرام
بلافاصله پس از نیت، روشن و با عربی صحیح بگویید:
اَللّٰهُ اَكْبَرُ
Allāhu akbar.
خدا بزرگ‌تر است.
حالت بدن: هنگام گفتن تکبیر، بدن باید کاملاً آرام باشد. مستحب است هنگام گفتن آن دو دست را تا گوش‌ها بالا ببرید — کف دست‌ها رو به قبله، انگشتان به هم چسبیده و شست‌ها کنار آن‌ها — و سپس دست‌ها را به پهلوها رها کنید. با این تکبیر وارد نماز شده‌اید: از این پس نمی‌توانید حرف بزنید، بخندید، بخورید، بیاشامید، از قبله برگردید یا کاری کنید که نماز را باطل می‌کند.
گام ۳ — قرائت (سورهٔ حمد و یک سوره)
همان‌طور که بودید آرام بایستید و به مهر نگاه کنید. مستحب است نخست آهسته بگویید أَعُوْذُ بِاللّٰهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيْمِ (از شیطان رانده‌شده به خدا پناه می‌برم)، سپس سورهٔ حمد را کامل بخوانید:
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ
اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰلَمِيْنَ 1
الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ 2 مٰلِكِ يَوْمِ الدِّيْنِ 3
اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَاِيَّاكَ نَسْتَعِيْنُ 4
اِهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيْمَ 5
صِرَاطَ الَّذِيْنَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ 6
غَيْرِ الْمَغْضُوْبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّآلِّيْنَ 7
Bismillāhir-Raḥmānir-Raḥīm. Al-ḥamdu lillāhi Rabbil-ʿālamīn. Ar-Raḥmānir-Raḥīm. Māliki yawmid-dīn. Iyyāka naʿbudu wa iyyāka nastaʿīn. Ihdinaṣ-ṣirāṭal-mustaqīm. Ṣirāṭal-ladhīna anʿamta ʿalayhim, ghayril-maghḍūbi ʿalayhim wa laḍ-ḍāllīn.
به نام خداوند بخشندهٔ مهربان. ستایش خدای را که پروردگار جهانیان است، بخشندهٔ مهربان، مالک روز جزا. تنها تو را می‌پرستیم و تنها از تو یاری می‌جوییم. ما را به راه راست هدایت فرما — راه کسانی که به آنان نعمت دادی، نه راه آنان که بر ایشان خشم گرفته شده و نه گمراهان.
پس از سورهٔ حمد «آمین» نگویید. گفتن عمدی آن در فقه شیعه نماز را باطل می‌کند. کمی مکث کنید و مستقیم سورهٔ دوم را شروع کنید.
سپس یک سورهٔ کامل بخوانید. سورهٔ اخلاص کوتاه‌ترین و رایج‌ترین است؛ سورهٔ قدر نیز بسیار مستحب است. بسم‌الله جزء هر سوره است و باید با آن خوانده شود.
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيْمِ
قُلْ هُوَ اللّٰهُ اَحَدٌ 1 اَللّٰهُ الصَّمَدُ 2
لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُوْلَدْ 3
وَلَمْ يَكُنْ لَّهٗ كُفُوًا اَحَدٌ 4
Bismillāhir-Raḥmānir-Raḥīm. Qul huwallāhu aḥad. Allāhuṣ-ṣamad. Lam yalid wa lam yūlad. Wa lam yakun lahū kufuwan aḥad.
به نام خداوند بخشندهٔ مهربان. بگو: او خدای یگانه است. خدا بی‌نیاز است. نه زاده و نه زاده شده است. و هیچ‌کس همتای او نیست.
در صبح، مغرب و عشا مرد هر دو سوره را بلند می‌خواند؛ در ظهر و عصر آهسته — اما مستحب است بسم‌الله هر دو سوره حتی در ظهر و عصر بلند گفته شود. «آهسته» نیز یعنی لب‌ها و زبان حرکت کند و خودتان صدایتان را بشنوید؛ خواندن فقط در دل، قرائت نیست.
گام ۴ — رکوع
پس از پایان سورهٔ دوم، در حال ایستاده اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید (مستحب)، سپس به رکوع بروید.
حالت بدن: از کمر آن‌قدر به جلو خم شوید که بتوانید کف دست‌ها را روی کاسهٔ زانو بگذارید — حداقل واجب این است که سر انگشتان به زانو برسد. زانوها را صاف نگه دارید (خم نباشد)، پشت مانند میز صاف و هم‌سطح باشد، و گردن راست باشد تا سر در امتداد پشت قرار گیرد — نه بالا و نه آویزان. انگشتان روی زانوها باز باشد. مستحب است به میان دو پا نگاه کنید. زن کافی است آن‌قدر خم شود که دست‌هایش به ران‌ها برسد و بازوها را به بدن بچسباند.
ذکر رکوع: وقتی بدن در این حالت کاملاً آرام گرفت بگویید:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيْمِ وَبِحَمْدِهٖ
Subḥāna Rabbiyal-ʿAẓīmi wa biḥamdih.
پاک و منزّه است پروردگار بزرگ من، و او را می‌ستایم.
یک بار گفتن واجب است (یا سه بار سُبْحَانَ اللّٰهِ)؛ سه بار گفتن مستحب است. هنگام ذکر، بدن نباید حرکت کند — ذکر را فقط پس از آرام گرفتن شروع کنید و پیش از تمام شدن آن برنخیزید. رکوع رکن است: اگر از دست برود یا تکرار شود نماز باطل است.
گام ۵ — برخاستن از رکوع
آن‌قدر بلند شوید که کاملاً راست و آرام بایستید و دست‌ها به پهلوها برگردد. این ایستادن واجب است. هنگام برخاستن یا پس از آرام ایستادن بگویید (مستحب):
سَمِعَ اللّٰهُ لِمَنْ حَمِدَهٗ
Samiʿallāhu liman ḥamidah.
خدا می‌شنود سخن کسی را که او را می‌ستاید.
گام ۶ — سجدهٔ اول
اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید (مستحب) و به سجده بروید — اول زانوها، سپس دست‌ها.
حالت بدن — هفت عضو: هفت عضو بدن باید روی زمین باشد: پیشانی (روی مهر)، دو کف دست، دو زانو و سر دو شست پا. کف دست‌ها را باز، انگشتان به هم چسبیده و رو به قبله، برابر گوش‌ها یا صورت بگذارید. آرنج‌ها و ساعدها را از زمین بلند نگه دارید (زن آن‌ها را روی زمین و چسبیده به بدن می‌گذارد). مستحب است نوک بینی نیز به زمین برسد. پیشانی باید روی خود مهر باشد: مو، کلاه یا تای لباس نباید میان پیشانی و مهر فاصله شود. جای پیشانی نباید بیش از چهار انگشت بسته از زانوها و شست‌ها بلندتر یا پایین‌تر باشد.
ذکر سجده: وقتی بدن آرام گرفت بگویید:
سُبْحَانَ رَبِّيَ الْاَعْلٰى وَبِحَمْدِهٖ
Subḥāna Rabbiyal-Aʿlā wa biḥamdih.
پاک و منزّه است پروردگار بلندمرتبهٔ من، و او را می‌ستایم.
یک بار واجب است (یا سه بار سُبْحَانَ اللّٰهِ)؛ سه بار مستحب است. هنگام ذکر، هر هفت عضو باید روی زمین بماند. مستحب است پس از ذکر، صلوات بر محمد و آل محمد بفرستید.
گام ۷ — نشستن میان دو سجده
اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید (مستحب) و طوری بنشینید که بدن کاملاً راست و آرام باشد. این نشستن واجب است.
حالت بدن: نشستن مستحب تورّک است: روی ران چپ بنشینید، روی پای راست را بر کف پای چپ بگذارید، دست‌ها را باز روی ران‌ها بگذارید و انگشتان به هم چسبیده باشد، و به دامن نگاه کنید. سپس بگویید (مستحب):
اَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ رَبِّيْ وَاَتُوْبُ اِلَيْهِ
Astaghfirullāha Rabbī wa atūbu ilayh.
از خدا، پروردگارم، آمرزش می‌خواهم و به سوی او بازمی‌گردم.
گام ۸ — سجدهٔ دوم
اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید و سجدهٔ دوم را دقیقاً مانند اول انجام دهید — همان هفت عضو روی زمین، همان آرامش، همان ذکر سُبْحَانَ رَبِّيَ الْاَعْلٰى وَبِحَمْدِهٖ. دو سجده با هم یک رکن نماز است.
گام ۹ — برخاستن برای رکعت دوم
اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید، لحظه‌ای راست بنشینید (این نشستن کوتاه، جلسهٔ استراحت، مستحب است — و نزد برخی مراجع احتیاط واجب)، سپس با تکیهٔ دست‌ها بر زانوها برخیزید و بگویید:
بِحَوْلِ اللّٰهِ وَقُوَّتِهٖ اَقُوْمُ وَاَقْعُدُ
Biḥawlillāhi wa quwwatihī aqūmu wa aqʿud.
به حول و قوّهٔ خدا برمی‌خیزم و می‌نشینم.
اکنون در رکعت دوم ایستاده‌اید. رکعت اول کامل شد.
رکعت دوم
مانند گام ۱ بایستید و دوباره سورهٔ حمد و یک سوره بخوانید (گام ۳). تکبیرة الاحرام تازه گفته نمی‌شود.
قنوت (مستحب، پیش از رکوع)
پس از سورهٔ دوم اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید و دو دست را جلوی صورت بالا بیاورید — کف دست‌ها رو به بالا و کنار هم، انگشتان به هم چسبیده و شست‌ها جدا — و به کف دست‌ها نگاه کنید. هر دعایی بخوانید؛ این آیه رایج‌ترین است:
رَبَّنَاۤ اٰتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَّفِي الْاٰخِرَةِ حَسَنَةً وَّقِنَا عَذَابَ النَّارِ
Rabbanā ātinā fid-dunyā ḥasanatan wa fil-ākhirati ḥasanatan wa qinā ʿadhāban-nār.
پروردگارا! به ما در دنیا نیکی و در آخرت نیکی عطا کن و ما را از عذاب آتش نگه دار. (سورهٔ بقره ۲:۲۰۱)
صلوات — اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ — نیز برای قنوت کافی است. قنوت در رکعت دوم هر نماز خوانده می‌شود. ترک آن نماز را باطل نمی‌کند.
سپس دست‌ها را پایین بیاورید، اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید و رکوع، برخاستن از رکوع و دو سجده را دقیقاً مانند گام‌های ۴ تا ۸ انجام دهید.
تشهد (واجب)
پس از سجدهٔ دوم رکعت دوم بنشینید — به حالت تورّک که در گام ۷ گفته شد — بدن راست و کاملاً آرام، دست‌ها روی ران‌ها و نگاه به دامن. مستحب است با اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ شروع کنید؛ سپس تشهد را بخوانید:
اَشْهَدُ اَنْ لَّاۤ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَحْدَهٗ لَا شَرِيْكَ لَهٗ
وَاَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهٗ وَرَسُوْلُهٗ
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ
Ash-hadu an lā ilāha illallāhu waḥdahū lā sharīka lah, wa ash-hadu anna Muḥammadan ʿabduhū wa rasūluh. Allāhumma ṣalli ʿalā Muḥammadin wa āli Muḥammad.
گواهی می‌دهم که معبودی جز خدا نیست، یگانه است و شریکی ندارد؛ و گواهی می‌دهم که محمد (ص) بنده و فرستادهٔ اوست. خدایا بر محمد و آل محمد درود فرست.
اگر نماز فقط دو رکعتی است (صبح) مستقیم به سلامِ زیر بروید. اگر سه یا چهار رکعتی است، اکنون سلام ندهید و به بخش «رکعت سوم و چهارم» بروید.
سلام — پایان نماز
در همان حالت تشهد نشسته بمانید و بی‌آنکه بدن را حرکت دهید سلام بگویید. سطر اول مستحب است؛ سطر دوم و سوم سلام واجب است (یکی از آن دو کافی است، ولی هر دو گفته می‌شود):
اَلسَّلَامُ عَلَيْكَ اَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهٗ
اَلسَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلٰى عِبَادِ اللّٰهِ الصَّالِحِيْنَ
اَلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللّٰهِ وَبَرَكَاتُهٗ
As-salāmu ʿalayka ayyuhan-Nabiyyu wa raḥmatullāhi wa barakātuh. As-salāmu ʿalaynā wa ʿalā ʿibādillāhiṣ-ṣāliḥīn. As-salāmu ʿalaykum wa raḥmatullāhi wa barakātuh.
سلام بر تو ای پیامبر، و رحمت و برکات خدا. سلام بر ما و بر بندگان شایستهٔ خدا. سلام بر شما، و رحمت و برکات خدا.
نماز تمام شد. سپس مستحب است سه بار اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید و هر بار دست‌ها را تا گوش‌ها بالا ببرید، و تعقیبات را شروع کنید — تسبیحات حضرت زهرا (س) و سجدهٔ شکر — که در صفحه‌ای جداگانه در همین بخش شرح داده شده است.
رکعت سوم و چهارم
در مغرب (۳ رکعت) و در ظهر، عصر و عشا (۴ رکعت) پس از تشهد رکعت دوم سلام داده نمی‌شود. به جای آن اَللّٰهُ اَكْبَرُ بگویید، لحظه‌ای بنشینید و با گفتن بِحَوْلِ اللّٰهِ وَقُوَّتِهٖ اَقُوْمُ وَاَقْعُدُ برخیزید، دقیقاً مانند گام ۹.
در رکعت سوم و چهارم چه بخوانیم
مانند قبل بایستید و یا فقط سورهٔ حمد (بدون سورهٔ دوم) بخوانید یا تسبیحات اربعه — «چهار تسبیح» — که رایج‌تر است. واجب است آن را در هر نماز، حتی مغرب و عشا، آهسته بخوانید. تسبیحات یک بار واجب و سه بار مستحب است:
سُبْحَانَ اللّٰهِ وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ وَلَاۤ اِلٰهَ اِلَّا اللّٰهُ وَاللّٰهُ اَكْبَرُ
Subḥānallāhi wal-ḥamdu lillāhi wa lā ilāha illallāhu wallāhu akbar.
پاک و منزّه است خدا، و ستایش از آنِ خداست، و معبودی جز خدا نیست، و خدا بزرگ‌تر است.
مستحب است پس از تسبیحات و پیش از رفتن به رکوع اَسْتَغْفِرُ اللّٰهَ رَبِّيْ وَاَتُوْبُ اِلَيْهِ بگویید.
مغرب — سه رکعت
رکعت اول: گام‌های ۱ تا ۹ (تکبیر، حمد و سوره، رکوع، دو سجده).
رکعت دوم: حمد و سوره، قنوت، رکوع، دو سجده، تشهد — سپس برخیزید (بدون سلام).
رکعت سوم: تسبیحات اربعه (یا حمد)، رکوع، دو سجده، تشهد، سپس سلام.
ظهر، عصر و عشا — چهار رکعت
رکعت اول: گام‌های ۱ تا ۹.
رکعت دوم: حمد و سوره، قنوت، رکوع، دو سجده، تشهد — سپس برخیزید (بدون سلام).
رکعت سوم: تسبیحات اربعه (یا حمد)، رکوع، دو سجده — بدون تشهد؛ لحظه‌ای بنشینید و دوباره برخیزید.
رکعت چهارم: تسبیحات اربعه (یا حمد)، رکوع، دو سجده، تشهد، سپس سلام.
به یاد داشته باشید: تشهد فقط پس از رکعت دوم و پس از رکعت آخر خوانده می‌شود. سلام فقط یک بار، در پایان گفته می‌شود. قنوت فقط در رکعت دوم خوانده می‌شود.
احکام حالت بدن و قرائت که باید به خاطر سپرد
آرامش (طمأنینه). هر ذکر واجب — تکبیر، قرائت، ذکر رکوع و سجده، تشهد و سلام — باید در حالی گفته شود که بدن کاملاً آرام است. هرگز در حال جابه‌جایی از حالتی به حالت دیگر چیزی نگویید.
قیام پیش از رکوع رکن است. پیش از خم شدن به رکوع باید راست و آرام ایستاده باشید. اگر از حالت خمیده به رکوع بروید، یا رکوع را فراموش کنید و در سجده به یاد آورید، نماز باطل است.
هرگز دست‌ها را نبندید و پس از حمد هرگز «آمین» نگویید؛ هر دو نماز را باطل می‌کند.
عربی صحیح. قرائت باید به عربی و با ادای حروف از مخارج صحیح باشد. سورهٔ حمد، سوره و اذکار را از استادی مطمئن بیاموزید.
موالات. میان اجزای نماز آن‌قدر فاصله نیندازید که بیننده بگوید نماز قطع شده است.
مبطلات نماز از جمله: باطل شدن وضو، برگرداندن بدن از قبله، حرف زدن عمدی (حتی یک کلمه)، خندیدن عمدی با صدا، گریهٔ با صدا برای امر دنیوی، خوردن و آشامیدن، دست بستن، گفتن «آمین»، و هر کاری که صورت نماز را به هم بزند (مانند پریدن یا کف زدن). شک در شمارهٔ رکعت‌ها احکام خود را دارد؛ فراموش کردن واجب غیر رکنی با سجدهٔ سهو جبران می‌شود که در صفحه‌ای جداگانه شرح داده شده است.
بانوان. زن در قیام پاها را به هم می‌چسباند، در رکوع کمتر خم می‌شود (دست‌ها تا ران‌ها)، در سجده آرنج‌ها و بدن را به زمین می‌چسباند و با ران‌های به‌هم‌چسبیده می‌نشیند؛ و می‌تواند هر نماز را آهسته بخواند.
احکام این صفحه بر اساس فتاوای مشهور مراجع مذهب جعفری (توضیح المسائل) است. هر جا مرجع تقلید شما در جزئیاتی نظر دیگری دارد به فتوای او عمل کنید. حالت‌ها و مستحبات از روایات اهل بیت (ع) در الکافی، من لا یحضره الفقیه و وسائل الشیعه گرفته شده است.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ