Şiələr azanda niyə «Əşhədu ənnə Əliyyən vəliyyullah» deyirlər? — ərəb mətni və tərcümə | Sadaat
Skip to content

Şiələr azanda niyə «Əşhədu ənnə Əliyyən vəliyyullah» deyirlər?

Namaz haqqında sual və cavablar

Şiələr azanda niyə «Əşhədu ənnə Əliyyən vəliyyullah» deyirlər?

Şiələr azan və iqamədə Allahın Rəsulunun (s) risalətinə şəhadətdən sonra Əmirəl-möminin Əlinin (ə) Allahın vəlisi olmasına da şəhadət verirlər — bu, Quranın bəyan etdiyi bir həqiqətdir. Lakin şiə fəqihlərinin məşhur rəyinə görə bu cümlə azanın cüzü deyil: azan onsuz da tamdır. Onu azanın hissəsi kimi deyil, Allaha yaxınlıq (qürbət) niyyəti ilə deyirlər və bu, şiələrin nişanəsinə çevrilib.

Mərcələrin fətvası

Ayətullah əl-üzma Seyid Əli Sistaninin fətvasına görə «Əşhədu ənnə Əliyyən vəliyyullah» azan və iqamənin cüzü deyil, lakin onu «Əşhədu ənnə Muhəmmədən rəsulullah»dan sonra qürbət niyyəti ilə demək yaxşıdır. Onun fətvalar kitabı «əl-Məsailul-müntəxəbə»də deyilir ki, Əmirəl-mömininin (ə) vilayətinə şəhadət risalətə şəhadəti tamamlayır və öz-özlüyündə müstəhəbdir, baxmayaraq ki, azan və iqamənin cüzü deyil — necə ki, Allahın Rəsulunun (s) adı çəkiləndə salavat demək də belədir. (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 905; əl-Məsailul-müntəxəbə, azan və iqamə babı)

Qədim şiə alimləri də elə bunu yazmışlar; məsələn, Şeyx Səduq (rəh.) «Mən la yəhzuruhul-fəqih» kitabında aydın şəkildə bildirmişdir ki, bu cümlə azanın əsl kəlmələrindən deyil. Buna görə də kim onu deməsə, azanı səhihdir; kim desə, onu azanın hissəsi sayaraq deməməlidir.

Həlledici olan niyyətdir

Allahın Rəsulunun (s) məşhur kəlamıdır:

إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ

Əməllər yalnız niyyətlərə bağlıdır.

Hər hansı ibadətə özündən bir cümləni onun hissəsi kimi daxil etmək bidətdir. Lakin ibadətin hissəsi sayılmadan, ayrıca xeyirli bir zikr kimi deyilən söz bidət deyil — necə ki, kimsə azan əsnasında Allahın Rəsulunun (s) adını eşidib salavat deyir.

Bu şəhadətin əsası

Quran

إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ

Sizin vəliniz yalnız Allah, Onun Rəsulu və o iman gətirənlərdir ki, namaz qılır və rükuda ikən zəkat verirlər. (Maidə surəsi, ayə 55)

Şiə rəvayətlərinə, eləcə də bir çox əhli-sünnət müfəssirlərinin — məsələn, Təbəri və Süyutinin («əd-Dürrül-mənsur») — nəql etdiyi rəvayətlərə görə bu ayə Əmirəl-möminin Əli (ə) haqqında nazil olub: o, namazda rüku halında ikən bir dilənçiyə üzüyünü vermişdi.

Hədis

Allahın Rəsulunun (s) Qədir-Xumda etdiyi «Mən kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır» elanı həm şiə, həm də sünni kitablarında çoxlu sayda nəql olunub. Rəvayətlərdə həmçinin deyilir ki, kim Allahın təkliyinə və Allahın Rəsulunun (s) risalətinə şəhadət verirsə, Əmirəl-mömininin (ə) də adını çəksin.

Nə üçün azanda?

  • Əqidənin elanı: azan dinin əsas əqidələrinin — Allahın təkliyinin və Peyğəmbərin (s) risalətinin — elanıdır. Şiə əqidəsinə görə Peyğəmbərdən (s) sonra ümmətin hidayəti imamət vasitəsilə davam edir; buna görə də risalətə şəhadətlə yanaşı vilayətə şəhadət bu əqidəni tam şəkildə ifadə edir.

  • Məhəbbət və vəfa: gündə bir neçə dəfə Əmirəl-mömininin (ə) adının Allahın və Onun Rəsulunun (s) adı ilə yanaşı çəkilməsi Əhli-beytlə (ə) bağlılığı təzə saxlayır.

  • Şiə kimliyi: əsrlərdir bu cümlə şiə azanının nişanəsidir; onu eşidən bilir ki, bu, Əhli-beyt (ə) məktəbinin azanıdır.

Mühüm bir izah

Bu şəhadət azan və iqamədə deyilir, namazın içində deyil. Namazın vacib zikrlərinə, məsələn, təşəhhüdə özünüzdən heç bir cümlə əlavə etməyin; bu barədə öz mərcəi-təqlidinizin fətvasına baxın. Fəqihlərin onu azanda, iqamədə və ya təşəhhüddə vacib bildiyini demək də düzgün deyil: azan və iqamədə o vacib deyil, qürbət niyyəti ilə deyilir; təşəhhüdə isə əlavə edilməməlidir.

Azan və iqamənin kəlmələri: Namaz › Namaz haqqında sual və cavablar › “Azan və iqamə nədir?” — Tam izah: Namaz › Azan və İqamə › “Azan və İqamə — Şiə qaydası”

Mənbələr: Qurani-Məcid; Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri və «əl-Məsailul-müntəxəbə», azan və iqamə babı; Ayətullah Sistaninin dəftərinin cavabı, «Azan və iqamə»; Mən la yəhzuruhul-fəqih, azan və iqamə babı; Təbəri təfsiri və «əd-Dürrül-mənsur», Maidə surəsinin 55-ci ayəsinin təfsiri.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ

Sayğac, səs və oflayn oxu tətbiqdədir.

Sadaat-ı özünüzlə aparın

Tam təcrübə — oflayn oxu, səs, xatırlatmalar və əlfəcinlər — tətbiqdədir.

Get it on Google PlayTezlikləDownload on the App Store