Vacib namazlar hansılardır?
Həddi-büluğa çatmış və ağıllı hər bir müsəlmana gündə beş namaz vacibdir: Sübh, Zöhr, Əsr, Məğrib və İşa — cəmi on yeddi (17) rəkət. Bunlardan başqa bəzi namazlar xüsusi hallarda vacib olur: ayət namazı, meyit namazı, vacib təvafın namazı, atanın qəza namazları (böyük oğula), həmçinin icarə, nəzir, and və ya əhd səbəbilə vacib olan namazlar.
Gündəlik beş namaz
Sübh (fəcr) namazı: iki (2) rəkət
Zöhr namazı: dörd (4) rəkət
Əsr namazı: dörd (4) rəkət
Məğrib namazı: üç (3) rəkət
İşa namazı: dörd (4) rəkət
Şəri səfərdə dörd rəkətli namazlar (Zöhr, Əsr, İşa) iki rəkət qılınır; Sübh və Məğrib namazları azalmır. Gündəlik namazlardan vaxtında qılına bilməyənin qəzası vacibdir. Cümə namazı da gündəlik namazlardan sayılır; qeybət dövründə onun hökmü ayrıca səhifədə verilib.
Rəkətlər və onların təfərrüatı: Namaz › Namaz rükətləri › “Gündəlik namazların rükətləri” — Cümə namazı: Namaz › Namaz haqqında sual və cavablar › “İmam Zamanın (ə.f.) qeybəti dövründə cümə namazının hökmü nədir?”
Xüsusi hallarda vacib olan namazlar
Ayətullah əl-üzma Seyid Əli Sistaniyə görə, Zamanın İmamının (ə.f.) qeybəti dövründə gündəlik namazlardan başqa bu namazlar da vacibdir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, «Vacib namazlar» bölməsi):
Ayət namazı: günəş tutulmasında, ay tutulmasında, zəlzələ zamanı və insanların əksəriyyətini qorxuya salan hər bir səmavi və ya yer hadisəsində. Qaydası: Namaz › Xüsusi namazlar › “Ayət namazı”
Meyit namazı (cənazə namazı): vacibi-kifayi əməldir — bəziləri onu yerinə yetirsə, vəzifə qalanların hamısının öhdəsindən götürülür; heç kim qılmasa, hamı günahkardır. Qaydası: Namaz › Xüsusi namazlar › “Meyit (cənazə) namazının qaydası”
Vacib təvafın namazı: həcc və ya ümrənin vacib təvafından sonra Məqami-İbrahimin (ə) arxasında qılınan iki rəkət namaz.
Atanın qəza namazları: mömin atanın qılmadığı vacib namazların — həyatında qəzasını qıla bildiyi və qəsdən, itaətsizlik üzündən tərk etmədiyi namazların — qəzası ehtiyat-vacibə əsasən atanın vəfatından sonra onun böyük oğluna düşür: ya özü qılır, ya da muzd verib başqasına qıldırır. Ananın qəza namazları oğula vacib deyil, lakin onları da qılması daha yaxşıdır. (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (yeni nəşr), məsələ 1370)
İcarə, nəzir, and və əhd namazları: muzd alıb başqasının (məsələn, vəfat etmiş şəxsin) əvəzinə namaz qılmağı öhdəsinə götürən, yaxud Allah üçün filan namazı qılacağına nəzir edən, and içən və ya əhd bağlayan şəxsə həmin namaz vacib olur.
«Mənnət» namazı
Urdu dilində «mənnət» adlandırılan şey fiqhdə elə «nəzir»dir, ayrıca bir növ deyil. Nəzir həmişə Allah üçün edilir; lakin nəzir namazının və ya hər hansı xeyir işin savabını Allahın Rəsuluna (s) və ya imamlardan birinə (ə) hədiyyə etmək olar. Nəzir bağlı olduğu iş baş tutduqda nəzir namazını qılmaq vacib olur.
Bunlardan başqa bütün namazlar — gündəlik nafilələr, gecə namazı (namaz-şəb) və imamlara (ə) aid edilən namazlar — müstəhəbdir.
Müstəhəb namazlar: Namaz › Namaz haqqında sual və cavablar › “Nafilə (müstəhəb) namazlar neçə rəkətdir və nə vaxt qılınır?”
Mənbələr: Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (Tövzihül-məsail), «Vacib namazlar» bölməsi və qəza namazının hökmləri; əl-Ürvətul-vüsqa, Kitabus-səlat.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ