Zöhr və əsr namazlarının vaxtı nə vaxt başlayır və nə vaxt bitir?
Zöhr namazının vaxtı zəval ilə başlayır — yəni günəş göyün ortasından keçib qərbə doğru meyl etməyə başlayanda — və həm zöhrün, həm də əsrin vaxtı günəşin batmasına qədər davam edir. Əvvəl zöhr, sonra əsr qılınır; əsri zöhrdən dərhal sonra da, ayrıca olaraq bir qədər sonra da qılmaq olar (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 717). Bu, Ayətullah əl-üzma Seyid Əli Sistaninin fətvasıdır; öz mərcəi-təqlidinizin fətvasına baxın.
Qurani-Kərimdə, Bəni-İsrail (İsra) surəsinin 78-ci ayəsində namazı «dülukuş-şəms»dən, yəni günəşin meyl etməsindən etibarən qılmaq əmr olunur; Əhli-beyt imamları (ə) isə «duluk»u zəval kimi izah ediblər.
Zəvalı necə tanımaq olar?
Hesabla: Ayətullah Sistaniyə görə şəri zöhr (zəval) günün yarısının keçməsidir, yəni günəşin çıxması ilə batması arasındakı orta an. Məsələn, gün on iki saat olarsa, günəş çıxandan altı saat sonra; on üç saat olarsa, altı saat yarım sonra (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (yeni nəşr), məsələ 717).
Kölgə ilə: düz yerdə şaquli bir çubuq basdırın. Səhərdən etibarən onun kölgəsi getdikcə qısalır; qısalması dayanıb yenidən uzanmağa başlayanda — yaxud kölgənin tamamilə itdiyi yerlərdə o, şərq tərəfdə yenidən görünməyə başlayanda — zəval olmuşdur.
Bu gün: zöhr vaxtına etibarlı bir şiə (Cəfəri) namaz vaxtları cədvəlində və ya tətbiqində baxın.
Vaxtın sonu və ardıcıllıq
Zöhr və əsrin vaxtı günəş batan kimi bitir; məğrib namazı üçün şərq tərəfdəki qızartının keçməsini gözləmək ayrı məsələdir.
Ayətullah Sistaninin fətvasına görə, əsr namazı qəsdən zöhrdən əvvəl qılınarsa, batildir. Lakin vaxt o qədər az qalıbsa ki, yalnız bir namaz qılmaq mümkündür, əsri qılın; zöhr isə qəzaya çevrilir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 717).
Əgər kimsə səhvən bütün əsr namazını zöhrdən əvvəl qılıbsa, o namaz səhihdir; indi zöhrü qılsın. Ehtiyat-müstəhəb budur ki, bu ikinci dörd rəkəti «zimməmdə olan» niyyəti ilə qılsın (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 717).
Əgər əsr namazının ortasında zöhrü qılmadığı yadına düşsə, niyyətini zöhrə çevirsin — yəni qıldığı və bundan sonra qılacağı hissənin hamısı zöhr sayılsın — namazı tamamlasın, sonra əsri qılsın (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 718).
Birlikdə, yoxsa ayrı-ayrı?
Hər ikisi düzgündür. Namazı vaxtın əvvəlində qılmaq daha fəzilətlidir; rəvayətlərdə hər namaz üçün bir fəzilət vaxtı da göstərilib ki, o vaxtda qılmaq daha yaxşıdır; onun hesablanması üçün mərcəi-təqlidinizin Tövzihül-məsailinə baxın. Namazı səbəbsiz olaraq son vaxta qədər təxirə salmaq yaxşı deyil.
Namazları birlikdə qılmağın dəlilləri: Namaz › Namaz haqqında sual və cavablar › “Şiələr niyə Zöhr ilə Əsr, Məğrib ilə İşa namazlarını birlikdə qılırlar?”
Beş namazın vaxtları qısaca: Namaz › Namaz qılma qaydası › “Namazın vacib məsələləri — sual və cavab”
Mənbələr: Qurani-Kərim (İsra 17:78); əl-Kafi, c. 3, Kitabus-səlat (namaz vaxtları babları); Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (zöhr və əsr namazlarının vaxtı).
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ