İmam Zamanın (ə.f.) qeybəti dövründə cümə namazının hökmü nədir? — ərəb mətni və tərcümə | Sadaat
Skip to content

İmam Zamanın (ə.f.) qeybəti dövründə cümə namazının hökmü nədir?

Namaz haqqında sual və cavablar

İmam Zamanın (ə.f.) qeybəti dövründə cümə namazının hökmü nədir?

Bu gün, İmam Mehdi (ə.f.) qeybətdə olduğu bir dövrdə, hazırkı mərcəi-təqlidlərin məşhur fətvası budur ki, cümə namazı təxyiri vacibdir: cümə günü Zöhr vaxtı siz cümə namazı ilə Zöhr namazından birini seçə bilərsiniz. Cümə namazı bütün şərtləri ilə qılınarsa və siz ona qoşularsanız, o, Zöhrün yerinə kifayət edir; bir yerdə cümə namazı qılınmırsa, həmişəki kimi Zöhr namazını qılın.

«Təxyiri vacib» nə deməkdir

Cümə günü Zöhr vaxtı bir vacib əməl yerinə yetirilməlidir və onu yerinə yetirməyin iki yolu var: iki rəkət cümə namazı (iki xütbə ilə və yalnız camaatla qılınır) və ya dörd rəkət Zöhr namazı. Bunlardan hansı düzgün yerinə yetirilsə, vacib əməl əda olunmuş olur. Bunun əksinə olaraq «təyini vacib» elə vacibdir ki, onun əvəzi yoxdur, məsələn, gündəlik namazlar. Əsr namazı hər iki halda ayrıca qılınır.

Möhtərəm mərcələrin fətvaları

  • Ayətullah əl-üzma Seyid Əli Sistaninin fətvasına görə cümə namazı təxyiri vacibdir: cümə günü mükəlləf cümə namazı (öz şərtləri ilə) və Zöhr namazı arasında seçim edə bilər, lakin cümə namazını qılmaq əfzəldir və şərtləri ilə qılındıqda Zöhrün yerinə kifayət edir. Qeybət dövründə təyini vacib olmadığı üçün Zöhrü öz vaxtının əvvəlində qılmaq da caizdir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 719 və «Cümə namazı barədə bir neçə hökm», 1-ci bənd; Minhacus-salihin, 1-ci cild, məsələ 954).

  • Ayətullah əl-üzma Seyid Əli Xameneiyə görə də hazırkı dövrdə cümə namazı təxyiri vacibdir, yəni cümə və ya Zöhrdən biri qılınır. Cümə namazı Zöhrü əvəz edir; bununla belə, ehtiyat üçün ondan sonra Zöhr də qılınarsa, eybi yoxdur. O bildirir ki, cümə namazında iştirak etmək lazım olmasa da, insan özünü onun bərəkətlərindən məhrum etməməlidir (Ayətullah Xamenei, Şəri suallara cavablar, sual 606, 607 və 611).

Başqa bir mərcəyə təqlid edirsinizsə, öz mərcəi-təqlidinizin fətvalarına baxın. Bu məsələ şiə fiqhində qədim zamanlardan müzakirə olunur: keçmiş fəqihlərdən bəziləri qeybət dövründə cümə namazını caiz bilməmiş, bəziləri isə onu təyini vacib saymışlar; lakin bugünkü mərcələr arasında məşhur rəy onun təxyiri vacib olmasıdır.

Cümə namazının əsas şərtləri

  • Cümə namazı yalnız camaatla qılınır; onu tək qılmaq olmaz.

  • Ən azı beş nəfər olmalıdır və onlardan biri imamdır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 719).

  • İmam namazdan əvvəl iki xütbə oxumalı, məmumlar isə onları səssizcə dinləməlidirlər.

  • İmamda camaat imamının bütün şərtləri, xüsusilə ədalət olmalıdır.

  • İki cümə namazı arasında ən azı bir fərsəx (təxminən beş yarım kilometr) məsafə olmalıdır.

  • Onun vaxtı zəvaldan sonrakı ilk hissədir; bu vaxtda qılına bilməzsə, Zöhr namazı qılınır.

Şərtlərin təfərrüatında (məsələn, camaata gec qoşulmaqda) mərcələr arasında bəzi fərqlər var; öz mərcəi-təqlidinizin Tövzihül-məsailinə baxın.

Quran və rəvayətlər

Qurani-Kərimdə, Cümə surəsində (62:9) əmr olunur ki, cümə günü namaza çağırılanda Allahın zikrinə tələsin və alış-verişi buraxın. Bu da cümə namazının nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərir.

Əhli-beytin (ə) rəvayətlərində cümə namazı imamla bağlanır, məsələn:

وَعَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَنَّهُ قَالَ: «لَا جُمُعَةَ إِلَّا مَعَ إِمَامٍ عَدْلٍ تَقِيٍّ» وَعَنْ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ أَنَّهُ قَالَ: «لَا يَصْلُحُ الحُكْمُ وَلَا الحُدُودُ وَلَا الجُمُعَةُ إِلَّا بِإِمَامٍ»

İmam Cəfər Sadiq (ə): «Cümə yalnız adil və təqvalı imamla olar.» Əmirəl-möminin Əli (ə) isə: «Hökm vermək, hədləri icra etmək və cümə yalnız imamla düzgün olar.»

Bu kimi rəvayətlərə əsaslanaraq bəziləri deyirlər ki, məsum İmamın (ə) qeybəti dövründə cümə namazı ümumiyyətlə qılına bilməz. Lakin fəqihlər bu rəvayətləri digər rəvayətlərlə birlikdə nəzərdən keçirmişlər və burada «imam» dedikdə məsum İmamın (ə) (yaxud onun təyin etdiyi şəxsin), yoxsa namaza imamlıq edən adil və təqvalı şəxsin nəzərdə tutulduğu barədə ixtilaf etmişlər. Buna görə də bugünkü mərcələr qeybət dövründə cümə namazını təyini vacib saymırlar, lakin onu qeyri-caiz də hesab etmirlər; əksinə, adil imamın arxasında onu səhih və Zöhrün yerinə kifayət edən bilirlər. Adi mömin üçün həlledici olan öz mərcəi-təqlidinin fətvasıdır, tək bir rəvayətdən özbaşına nəticə çıxarmaq deyil.

Əməli xülasə

  • Yaxınlığınızda şərtləri ilə cümə namazı qılınırsa, ona qoşulmaq daha yaxşıdır; o, Zöhrün yerinə kifayət edir. Sonra Əsr namazını qılın.

  • Cümə namazı qılınmırsa və ya siz ona qoşula bilmirsinizsə, həmişəki kimi Zöhr və Əsr namazlarını qılın; bunda heç bir günah yoxdur.

  • Cümə namazından sonra ehtiyatən Zöhrü qılmaq lazım olub-olmadığı və digər təfərrüatlarda öz mərcəi-təqlidinizin fətvasına əməl edin.

Mənbələr: Qurani-Kərim, Cümə surəsi 62:9; Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, 719-cu məsələ və «Cümə namazı barədə bir neçə hökm», həmçinin Minhacus-salihin, 1-ci cild, 954–958-ci məsələlər; Ayətullah Xamenei, Şəri suallara cavablar (Əcvibətul-istiftaat), cümə namazı bölməsi, 606, 607 və 611-ci suallar; rəvayətlər: Əhli-beytdən (ə) nəql olunan hədislər.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ

Sayğac, səs və oflayn oxu tətbiqdədir.

Sadaat-ı özünüzlə aparın

Tam təcrübə — oflayn oxu, səs, xatırlatmalar və əlfəcinlər — tətbiqdədir.

Get it on Google PlayTezlikləDownload on the App Store