Namazda bir rəkəti unutsaq və ya rəkətlərin sayında şəkk etsək nə etməliyik?
Namaz hər halda dərhal batil olmur. Əvvəlcə dayanıb düşünün; əgər bir tərəfə yəqin və ya güclü güman yaranarsa, ona əməl edin. Şəkk qalarsa, hökm namazdan asılıdır: iki rəkətli namazda (məsələn, sübh namazı və ya müsafir namazı) və məğrib namazında rəkətlərin sayında hər şəkk namazı batil edir; dörd rəkətli namazın bəzi şəkkləri ehtiyat namazı ilə düzəlir — məsələn, «üç, yoxsa dörd?» şəkkində dörd götürüb namazı tamamlayın, sonra ayaq üstə bir rəkət və ya oturaraq iki rəkət ehtiyat namazı qılın. Əgər unudaraq rəkətlər tamamlanmamış salam vermisinizsə və bu, namazı batil edən bir iş görməzdən əvvəl yadınıza düşübsə, qalan rəkəti tamamlayın.
Rəkətlərin sayında şəkk
İki rəkətli namaz və məğrib: rəkətlərin sayında hər hansı şəkk — məsələn, məğribdə «ikincidir, yoxsa üçüncü?» və ya «üçüncüdür, yoxsa dördüncü?» — düşündükdən sonra da aradan qalxmazsa, namaz batildir; yenidən qılın.
Dörd rəkətli namazda (zöhr, əsr, işa) «üç, yoxsa dörd?»: namazın hansı hissəsində olursa olsun, dörd götürüb namazı tamamlayın və salamdan sonra ayaq üstə bir rəkət və ya oturaraq iki rəkət ehtiyat namazı qılın.
Dörd rəkətli namazın digər səhih şəkkləri (ikinci səcdəyə çatdıqdan sonra): «iki, yoxsa üç?», «iki, yoxsa dörd?», «iki, üç, yoxsa dörd?» və «dörd, yoxsa beş?» — hər birinin ayrıca həlli var və o, namazın zəruri məsələləri səhifəsində yazılıb.
Dörd rəkətli namazda «bir, yoxsa daha çox?» şəkki hər halda namazı batil edir; «iki, yoxsa daha çox?» şəkki də ikinci səcdəyə çatmazdan əvvəl olarsa, namazı batil edir. Ayətullah Sistaniyə görə hədd ikinci səcdəyə çatmaqdır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 1151 və 1185); digər mərcələrin müqəllidləri bu həddi öz mərcəi-təqlidlərinin Tövzihül-məsailində görsünlər.
Əgər rəkəti unudub salam vermisinizsə
Məsələn, dörd rəkətli namazda üç rəkətdən sonra salam vermisiniz və sonra yadınıza düşüb. Ayətullah əl-üzma Seyid Əli Sistaninin fətvasına görə:
Əgər hələ qəsdən də, səhvən də edildikdə namazı batil edən bir iş — məsələn, arxanı qibləyə çevirmək — görməmisinizsə, dərhal qalxıb qalan rəkəti tamamlayın və namazı bitirin.
Bu artıq (yersiz) salama görə ehtiyat-vacibə əsasən namazdan sonra səcdeyi-səhv edilməlidir.
Əgər belə bir iş artıq görmüsünüzsə, namazı yenidən qılın (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 1222 və 1255).
Əgər artıq rəkət qılmısınızsa
Artıq rəkətin rükusundan əvvəl yadınıza düşərsə (məsələn, beşinci rəkət üçün ayağa qalxmışdınız), oturun, təşəhhüd və salamı deyib namazı bitirin; səcdeyi-səhvin təfərrüatı ayrıca səhifədədir.
Əgər artıq rəkətin rükusunu etmisinizsə, bir rükn artıq olub, buna görə də namaz batildir; yenidən qılın.
Bir neçə zəruri qayda
Çox şəkk edən şəxs (kəsirüş-şəkk) öz şəkkinə əhəmiyyət verməməli və namazını səhih saymalıdır.
Bir hissənin yeri keçdikdən sonra onda şəkk etmək — məsələn, səcdəyə çatdıqdan sonra rükunu edib-etmədiyinə şəkk etmək — nəzərə alınmır.
Salamdan sonra namazın səhih olub-olmamasında şəkkə, bir qayda olaraq, əhəmiyyət verilmir.
Ehtiyat namazı salamdan dərhal sonra, namazı batil edən heç bir iş görmədən, yalnız Həmd surəsi ilə və astadan qılınır.
Şəkklərin tam siyahısı və ehtiyat namazının qaydası: Namaz › Namaz qılma qaydası › “Namazın vacib məsələləri — sual və cavab”
Səcdeyi-səhv nə vaxt və necə edilir: Namaz › Namaz qılma qaydası › “Səhv səcdəsi — tam izah”
Mənbələr: mərcələrin Tövzihül-məsailləri (şəkk və namazdakı xələl babları); Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, 1151, 1185, 1222 və 1255-ci məsələlər. Təfərrüatlarda öz mərcəi-təqlidinizin fətvasına baxın.
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ