Cəfər Təyyar (ə) namazı
Cəfər Təyyar (ə) namazı Rəsulullahın (s) əmisi oğlu Cəfər ibn Əbu Talibə (ə) Həbəşistandan qayıdarkən hədiyyə olaraq öyrətdiyi müstəhəb namazdır; buna görə də ona «hibvə namazı» (hədiyyə namazı), təsbihlərinin çoxluğuna görə isə «təsbih namazı» da deyilir. Bu namaz mötəbər sənədlərlə nəql olunmuşdur və Şeyx Abbas Qumi (rəh.) Məfatihül-cinanda onu «iksiri-əzəm və kibriti-əhmər» (ən böyük iksir və qırmızı kükürd) adlandırmışdır. Rəvayətlərə görə onun ən böyük fəziləti budur ki, onun vasitəsilə böyük-böyük günahlar bağışlanır; hacət üçün də bu namaz qılınır.
Onu gecə-gündüzün istənilən vaxtında qılmaq olar, lakin ən yaxşı vaxtı cümə gününün ilk hissəsidir (səhər çağı).
Qısaca
Dörd rəkət, iki-iki rəkət olmaqla qılınır: ilk iki rəkətdən sonra təşəhhüd və salam, sonra qalxıb qalan iki rəkət, onlardan sonra da təşəhhüd və salam. Yəni bu, iki salamlı iki namazdır, dörd rəkətli bir namaz deyil.
Hər rəkətdə Həmd surəsindən sonra müəyyən bir surə oxunur.
Hər rəkətdə yeddi yerdə cəmi 75 dəfə təsbihati-ərbəə, yəni bütün namazda 300 dəfə.
Niyyət qəlbin qəsdidir: «İki rəkət Cəfər Təyyar (ə) namazı qılıram, qürbətən iləllah»; dillə demək lazım deyil.
Hər rəkətin qiraəti
Birinci rəkət: Həmd surəsi, sonra Zəlzələ surəsi.
İkinci rəkət: Həmd surəsi, sonra Adiyat surəsi. Bundan sonra təşəhhüd və salam.
Üçüncü rəkət (yəni ikinci namazın birinci rəkəti): Həmd surəsi, sonra Nəsr surəsi.
Dördüncü rəkət: Həmd surəsi, sonra İxlas (Tövhid) surəsi. Bundan sonra təşəhhüd və salam.
Təsbihlər və onların yerləri
Bu namazın xüsusi təsbihi budur və ona təsbihati-ərbəə deyilir:
سُبْحَانَ اللّٰهِ وَ الْحَمْدُ لِلّٰهِ وَ لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا اللهُ وَ اللهُ اَكْبَرُ
Subḥānallāhi wal-ḥamdu lillāhi wa lā ilāha illallāhu wallāhu akbar.
Allah pak və münəzzəhdir, həmd Allaha məxsusdur, Allahdan başqa məbud yoxdur və Allah ən böyükdür.
Hər rəkətdə onu bu yeddi yerdə deyin:
Surəni oxuduqdan sonra, rükudan əvvəl ayaq üstə — 15 dəfə.
Rükuda — 10 dəfə.
Rükudan qalxıb düz durduqdan sonra — 10 dəfə.
Birinci səcdədə — 10 dəfə.
Birinci səcdədən başı qaldırıb iki səcdə arasında oturarkən — 10 dəfə.
İkinci səcdədə — 10 dəfə.
İkinci səcdədən başı qaldırıb, növbəti rəkət üçün qalxmazdan və ya təşəhhüdü oxumazdan əvvəl oturarkən — 10 dəfə.
Beləliklə, hər rəkətdə 15 + (6 × 10) = 75, dörd rəkətdə isə 300 təsbih olur. Saymaq üçün barmaqlardan və ya təsbehdən istifadə edə bilərsiniz.
Son səcdənin duası
Şeyx Kuleyni (rəh.) Əbu Səid Mədaini vasitəsilə İmam Cəfər Sadiqdən (ə) rəvayət etmişdir ki, dördüncü rəkətin ikinci səcdəsində, təsbihləri tamamladıqdan sonra bu dua oxunsun:
سُبْحَانَ مَنْ لَبِسَ الْعِزَّ وَ الْوَقَارَ سُبْحَانَ مَنْ تَعَطَّفَ بِالْمَجْدِ وَ تَكَرَّمَ بِهِ سُبْحَانَ مَنْ لَا يَنْبَغِيْ التَّسْبِيْحُ اِلَّا لَهُ سُبْحَانَ مَنْ اَحْصٰى كُلَّ شَيْءٍ عِلْمُهُ سُبْحَانَ ذِي الْمَنِّ وَ النِّعَمِ سُبْحَانَ ذِي الْقُدْرَةِ وَ الْكَرَمِ اَللّٰهُمَّ اِنِّي أَسْأَلُكَ بِمَعَاقِدِ الْعِزِّ مِنْ عَرْشِكَ وَ مُنْتَهَى الرَّحْمَةِ مِنْ كِتَابِكَ وَ اسْمِكَ الْاَعْظَمِ وَ كَلِمَاتِكَ التَّآمَّةِ الَّتِي تَمَّتْ صِدْقًا وَ عَدْلًا صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَ اَهْلِ بَيْتِهِ وَ افْعَلْ بِيْ كَذَا وَ كَذَا
Pakdır O kəs ki, izzət və vüqar libasını geyinmişdir. Pakdır O kəs ki, əzəmət libasına bürünmüş və onunla kərəm etmişdir. Pakdır O kəs ki, təsbih yalnız Ona layiqdir. Pakdır O kəs ki, elmi hər şeyi saymışdır. Pakdır ehsan və nemətlər sahibi. Pakdır qüdrət və kərəm sahibi. İlahi! Ərşinin izzət məqamları, Kitabındakı rəhmətin son həddi, ən böyük adın və doğruluq və ədalətlə tamamlanmış kamil kəlmələrin haqqı üçün Səndən istəyirəm ki, Məhəmmədə (s) və onun Əhli-beytinə (ə) salavat göndərəsən və mənim üçün filan-filan işi görəsən.
Duanın sonunda «filan-filan iş» əvəzinə öz hacətinizi deyin, sonra başınızı qaldırıb təşəhhüd və salamla namazı tamamlayın.
Namazdan sonrakı dua
Şeyx Tusi (rəh.) və Seyyid ibn Tavus (rəh.) Müfəzzəl ibn Ömərdən rəvayət etmişlər ki, o, İmam Cəfər Sadiqi (ə) Cəfər namazını bitirdikdən sonra əllərini qaldırıb belə dua edərkən görmüşdür. Əvvəlcə bu kəlmələr, hər biri bir nəfəs tükənənə qədər:
يَا رَبِّ يَا رَبِّ
Yā rabbi yā rabb.
Ey Rəbbim, ey Rəbbim!
يَا رَبَّاهُ يَا رَبَّاهُ
Yā rabbāh, yā rabbāh.
Ey Pərvərdigarım, ey Pərvərdigarım!
رَبِّ رَبِّ
Rabbi rabb.
Rəbbim, Rəbbim!
يَا اَللهُ يَا اَللهُ
Yā Allāh, yā Allāh.
Ey Allah, ey Allah!
يَا حَىُّ يَا حَىُّ
Yā ḥayyu yā ḥayy.
Ey həmişə diri olan, ey həmişə diri olan!
يَا رَحِيْمُ يَا رَحِيْمُ
Yā raḥīmu yā raḥīm.
Ey çox rəhm edən, ey çox rəhm edən!
Sonra bu iki kəlmə, hər biri yeddi dəfə:
يَا رَحْمٰنُ يَا رَحْمٰنُ
Yā raḥmānu yā raḥmān.
Ey hamıya mehriban olan, ey hamıya mehriban olan!
يَا اَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ
Yā arḥamar-rāḥimīn.
Ey rəhm edənlərin ən rəhmlisi!
Sonra bu dua:
اَللّٰهُمَّ اِنِّيْ اَفْتَتِحُ الْقَوْلَ بِحَمْدِكَ وَ اَنْطِقُ بِالثَّنَاۤءِ عَلَيْكَ وَ اُمَجِّدُكَ وَ لَا غَايَةَ لِمَدْحِكَ وَ اُثْنِيْ عَلَيْكَ وَ مَنْ يَبْلُغُ غَايَةَ ثَنَاۤئِكَ وَ اَمَدَ مَجْدِكَ وَ اَنَّى لِخَلِيْقَتِكَ كُنْهُ مَعْرِفَةِ مَجْدِكَ وَ اَيَّ زَمَنٍ لَمْ تَكُنْ مَمْدُوْحًا بِفَضْلِكَ مَوْصُوْفًا بِمَجْدِكَ عَوَّادًا عَلَى الْمُذْنِبِيْنَ بِحِلْمِكَ تَخَلَّفَ سُكَّانُ اَرْضِكَ عَنْ طَاعَتِكَ فَكُنْتَ عَلَيْهِمْ عَطُوْفًا بِجُوْدِكَ جَوَادًا بِفَضْلِكَ عَوَّادًا بِكَرَمِكَ يَا لَاۤ اِلٰهَ اِلَّا اَنْتَ الْمَنَّانُ ذُو الْجَلَالِ وَ الْاِكْرَامِ
İlahi! Sözə Sənin həmdinlə başlayıram, dilimlə Sənə səna edirəm və Səni ululayıram; Sənin mədhinin sonu yoxdur. Sənə səna edirəm — lakin kim Sənin sənanın son həddinə və əzəmətinin hüdduna çata bilər? Məxluqatın Sənin əzəmətinin həqiqətini necə dərk edə bilər? Hansı zaman olub ki, Sən fəzlinə görə mədh olunmayasan və əzəmətinlə tanınmayasan? Sən hilminlə günahkarlara dönə-dönə mərhəmət edirsən. Yer üzünün sakinləri Sənə itaətdən geri qaldılar, Sən isə səxavətinlə onlara şəfqətli oldun, fəzlinlə onlara bəxşiş etdin və kərəminlə dönə-dönə onlara lütf etdin. Ey Özündən başqa məbud olmayan, ey çox ehsan edən, ey cəlal və ikram sahibi!
Bu rəvayətin sonunda İmam (ə) Müfəzzələ buyurdu ki, mühüm bir hacətin olanda bu namazı qıl, sonra bu duanı oxuyub Allahdan hacətini istə.
Böyük hacət üçün bir əməl
Şeyx Tusi (rəh.) «Misbahul-mütəhəccid» kitabında İmam Cəfər Sadiqdən (ə) hacətin yerinə yetməsi üçün bu əməli nəql etmişdir:
Çərşənbə, cümə axşamı və cümə günləri oruc tutun.
Cümə axşamı günü axşam çağı on yoxsulun hər birinə bir «müdd» (təxminən 750 qram) yemək sədəqə verin.
Cümə günü qüsl edin, açıq bir yerə (səhraya) çıxıb Cəfər Təyyar (ə) namazını qılın.
Sonra dizlərinizin üstündən paltarı çəkib onları yerə qoyun və bu duanı oxuyun:
يَا مَنْ اَظْهَرَ الْجَمِيْلَ وَ سَتَرَ [عَلَيَّ] الْقَبِيْحَ يَا مَنْ لَمْ يُؤَاخِذْ بِالْجَرِيْرَةِ وَ لَمْ يَهْتِكِ السِّتْرَ يَا عَظِيْمَ الْعَفْوِ يَا حَسَنَ التَّجَاوُزِ يَا وَاسِعَ الْمَغْفِرَةِ يَا بَاسِطَ الْيَدَيْنِ بِالرَّحْمَةِ يَا صَاحِبَ كُلِّ نَجْوٰى وَ مُنْتَهٰى كُلِّ شَكْوٰى يَا مُقِيْلَ الْعَثَرَاتِ يَا كَرِيْمَ الصَّفْحِ يَا عَظِيْمَ الْمَنِّ يَا مُبْتَدِئًا بِالنِّعَمِ قَبْلَ اسْتِحْقَاقِهَا يَا رَبَّاهُ يَا رَبَّاهُ يَا رَبَّاهُ
Ey gözəli aşkar edib çirkini [mənim üçün] örtən! Ey günaha görə cəzalandırmayan və pərdəni yırtmayan! Ey əfvi böyük olan, ey gözəl güzəşt edən, ey məğfirəti geniş olan, ey rəhmətlə əllərini açıq saxlayan! Ey hər gizli münacatın sirdaşı və hər şikayətin son ünvanı! Ey xətaları bağışlayan, ey kərəmlə keçən, ey ehsanı böyük olan, ey nemətləri haqq edilmədən əvvəl verən! Ey Pərvərdigarım! Ey Pərvərdigarım! Ey Pərvərdigarım!
Duanın son sətrini («Ya Rəbbah, ya Rəbbah, ya Rəbbah») və ondan sonrakı hər sətri yazıldığı kimi on dəfə deyin (Məfatihül-cinanda bəzi nidalar iki və ya üç dəfə yazılıb və hər birindən sonra «on dəfə» qeyd olunub):
يَا اَللهُ يَا اَللهُ يَا اَللهُ
Ey Allah! Ey Allah! Ey Allah!
يَا سَيِّدَاهُ يَا سَيِّدَاهُ
Ey Ağam! Ey Ağam!
يَا مَوْلَايَاهُ، يَا مَوْلَايَاهُ
Ey Mövlam! Ey Mövlam!
يَا رَجَاۤءَاهُ
Ey ümidim!
يَا غِيَاثَاهُ
Ey fəryadıma yetən!
يَا غَايَةَ رَغْبَتَاهُ
Ey rəğbətimin son məqsədi!
يَا رَحْمٰنُ
Ey hamıya mehriban olan!
يَا رَحِيْمُ
Ey çox rəhm edən!
يَا مُعْطِىَ الْخَيْرَاتِ
Ey xeyirləri bəxş edən!
Və ən sonda bu salavat, bu da on dəfə:
صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَ اٰلِ مُحَمَّدٍ كَثِيْرًا طَيِّبًا كَاَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ عَلٰى اَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ
Məhəmmədə (s) və Ali-Məhəmmədə (ə) çoxlu və pakizə salavat göndər — məxluqatından hər hansı birinə göndərdiyin ən üstün salavat kimi.
Bundan sonra Allahdan hacətinizi istəyin.
Bir neçə mühüm qeyd
Bu namaz müstəhəbdir; namazın özü mötəbər rəvayətlərlə sabitdir. Onunla birlikdə oxunan duaları və hacət əməlini isə «rəcaən» (savab ümidi ilə) yerinə yetirin, necə ki, möhtərəm mərcələr belə müstəhəb əməllər barədə buyururlar.
Rəvayətlərdə deyilir ki, tələsirsinizsə, namazı təsbihlərsiz qılıb təsbihləri sonra (məsələn, yolda) tamamlaya bilərsiniz.
Rəvayətlərə görə əgər bir yerin təsbihlərini unudub növbəti yerdə yadınıza düşərsə, onların əskiyini elə orada tamamlayın.
Ramazan ayında və cümə günü bu namaza xüsusi təkid olunmuşdur.
Mənbələr: Məfatihül-cinan (Şeyx Abbas Qumi (rəh.)), cümə gününün əməlləri, Cəfər Təyyar (ə) namazı; əl-Kafi (Şeyx Kuleyni (rəh.)), 3-cü cild; Misbahul-mütəhəccid (Şeyx Tusi (rəh.)); Zadul-məad (Əllamə Məclisi (rəh.)).
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ