Meyit (cənazə) namazının qaydası — ərəb mətni və tərcümə | Sadaat
Skip to content

Meyit (cənazə) namazının qaydası

Xüsusi namazlar

Meyit (cənazə) namazının qaydası

Hər bir müsəlman meyitə namaz qılmaq vacibi-kifayi əməldir: bəziləri onu qılsa, vəzifə qalanların hamısının üzərindən götürülür. Bu namaz beş təkbirdən ibarətdir; ilk dörd təkbirin hər birindən sonra müəyyən zikr və ya dua oxunur, namaz isə beşinci təkbirlə bitir. Onda nə Həmd surəsi, nə rüku, nə səcdə, nə təşəhhüd, nə də salam var — əslində bu, meyit üçün duadır.

Kimə və nə vaxt

  • Ayətullah əl-üzma Seyyid Əli Sistaninin fətvasına görə hər bir müsəlman meyitə, həmçinin müsəlman sayılan və altı yaşını tamam etmiş uşağın meyitinə namaz qılmaq vacibdir. Altı yaşından kiçik uşaq namazı başa düşürdüsə, ehtiyat-vacibə əsasən ona namaz qılınmalıdır; başa düşmürdüsə, rəcaən qılmaq olar. Ölü doğulan uşağa namaz qılmaq müstəhəb deyil (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 582 və 583).

  • Namaz qüsl, hənut və kəfəndən sonra, dəfndən isə əvvəl qılınmalıdır. Bunlardan əvvəl və ya bunlar əsnasında qılınan namaz kifayət etmir, hətta bu, unutqanlıq və ya məsələni bilməmək üzündən olsa belə (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 584).

  • Əgər meyit namazsız dəfn edilibsə, ya da sonradan namazın batil olduğu məlum olubsa, bunun üçün qəbri açmaq caiz deyil. Ayətullah Sistaninin fətvasına görə bədən çürüməyibsə, qəbrin yanında həmin şərtlərlə rəcaən namaz qılmaq olar (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 596).

Namazın şərtləri

  1. Niyyət: qəlbdə bu müəyyən meyitə qürbətən iləllah namaz qıldığını qəsd etmək, məsələn: «Bu meyitə namaz qılıram, vacib, qürbətən iləllah». Onu dillə demək lazım deyil (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 592).

  2. Namazı ayaq üstə qılmaq. Orada heç kəs ayaq üstə qıla bilmirsə, oturaq vəziyyətdə qılınmalıdır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 592 və 593).

  3. Namaz qılan qibləyə üz tutmalıdır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 586).

  4. Meyit onun qarşısında arxası üstə uzadılmalıdır, belə ki, meyitin başı namaz qılanın sağ tərəfində, ayaqları isə sol tərəfində olsun (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 586).

  5. Namaz qılan meyitdən çox uzaqda olmamalıdır (camaatda cərgələr bir-birinə bitişikdirsə, eybi yoxdur), onun yeri də meyitin yerindən açıq-aşkar hündür və ya alçaq olmamalıdır; cüzi fərqin eybi yoxdur (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 587 və 588).

  6. Meyitlə namaz qılanın arasında divar və ya pərdə kimi bir maneə olmamalıdır; meyitin tabutda olması maneə sayılmır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 590).

  7. Meyitin övrəti örtülü olmalıdır; kəfənləmək mümkün olmayıbsa, övrəti istənilən bir şeylə örtün (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 591).

  8. Təkbirlər və dualar namazın surəti pozulmayacaq şəkildə ardıcıl deyilməlidir. Ehtiyat-vacibə əsasən namaz əsnasında danışmaqdan, gülməkdən və arxanı qibləyə çevirməkdən çəkinin, bədəni də gündəlik namazda olduğu kimi sakit saxlayın (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (yeni nəşr), məsələ 585; İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 592 və 598).

Taharət şərt deyil: Ayətullah Sistaninin fətvasına görə meyit namazı üçün dəstəmaz, qüsl və ya təyəmmüm lazım deyil, bədənin və libasın pak olması da lazım deyil; buna görə dəstəmazsız şəxs, cünub və ya heyz halında olan qadın da bu namazı qıla bilər. Bununla belə, digər namazların şərtlərinə riayət etmək daha yaxşıdır, namaz qılanın isə dəstəmazlı olması müstəhəbdir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 585 və 600).

Ayətullah Sistaninin fətvasına görə meyitin qüslü, kəfəni, namazı və dəfni vəzifəsi ilk növbədə meyitin vəlisinin üzərindədir (qadının vəlisi onun əridir, əks halda irs sırasına görə varislər): o, namazı ya özü qıldırır, ya da başqasına icazə verir. Onun icazəsi olmadan qılınan namaz kifayət etmir (dəfn və bu kimi işlər isə onun icazəsi olmadan görülsə də, vəzifə vəlinin üzərindən götürülür və onları təkrarlamağa ehtiyac yoxdur); vəli yoxdursa və ya imtina edirsə, bu, hamıya vacibi-kifayidir və onun icazəsi şərt deyil. Meyitin öz namazını qıldırmağı vəsiyyət etdiyi şəxs bunu qəbul edibsə, vəlidən icazə alması lazım deyil, amma icazə alması daha yaxşıdır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 530, 534, 537 və 594; Tövzihül-məsaili-came (fars dilində), 1-ci cild, məsələ 706).

Qaydası — vacib olan ən az miqdar

Niyyətdən sonra beş təkbir deyin — hər təkbir اللّٰهُ أَكْبَر deməkdir. Ayətullah Sistaninin fətvasına görə bu qədər oxumaq kifayətdir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 597):

Birinci təkbirdən sonra — şəhadəteyn

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُوْلُ اللهِ

Şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa heç bir məbud yoxdur və Məhəmməd Allahın Rəsuludur.

İkinci təkbirdən sonra — salavat

اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ

Allahım! Məhəmmədə və Ali-Məhəmmədə salavat göndər.

Üçüncü təkbirdən sonra — möminlər üçün bağışlanma

اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِناتِ

Allahım! Mömin kişiləri və mömin qadınları bağışla.

Dördüncü təkbirdən sonra — meyit üçün bağışlanma

Meyit kişidirsə:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهٰذَا الْمَيِّتِ

Allahım! Bu meyiti bağışla.

Meyit qadındırsa:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِهٰذِهِ الْمَيِّتَةِ

Allahım! Bu (qadın) meyiti bağışla.

Beşinci təkbir

Beşinci təkbir deyilən kimi namaz bitir; ondan sonra heç nə oxumaq vacib deyil.

Daha yaxşı və kamil qayda

Ayətullah Sistaniyə görə vaxt varsa, hər təkbirdən sonra bu geniş duaları oxumaq daha yaxşıdır (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (yeni nəşr), məsələ 597).

Birinci təkbirdən sonra

أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلٰهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيْكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُوْلُهُ، أَرْسَلَهُ بِالْحَقِّ بَشِيْرًا وَنَذِيْرًا بَيْنَ يَدَيِ السَّاعَةِ

Şəhadət verirəm ki, Allahdan başqa heç bir məbud yoxdur, O, təkdir və şəriki yoxdur; və şəhadət verirəm ki, Məhəmməd Onun bəndəsi və Rəsuludur; Allah onu haqq ilə, Qiyamətdən öncə müjdəçi və qorxudan olaraq göndərmişdir.

Ayətullah Sistaniyə görə təkbirlərdən sonra mütləq rəvayətdəki sözləri oxumaq lazım deyil: namazın surəti qorunmaq şərti ilə başqa dualar və Quran ayələri də oxumaq olar, daha yaxşıdır ki, hər təkbirdən sonrakı dua o təkbirin öz mövzusunu əhatə etsin (Ayətullah Sistani, ət-Təliqə ələl-Urvətil-vüsqa, meyit namazının qaydası fəsli, məsələ 2). Buna görə də bir çox möminlər birinci təkbirdən sonra şəhadəteynlə birlikdə Əmirəl-möminin Əlinin (ə) və pak imamların (ə) vilayətinə də şəhadət verirlər; bu, vacib miqdarın hissəsi deyil.

İkinci təkbirdən sonra

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَبَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَٱرْحَمْ مُحَمَّدًا وَآلَ مُحَمَّدٍ، كَأَفْضَلِ مَا صَلَّيْتَ وَبَارَكْتَ وَتَرَحَّمْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيْمَ وَآلِ إِبْرَاهِيْمَ، إِنَّكَ حَمِيْدٌ مَجِيْدٌ، وَصَلِّ عَلَىٰ جَمِيْعِ الْأَنْبِيَاءِ وَالْمُرْسَلِيْنَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصِّدِّيْقِيْنَ وَجَمِيْعِ عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِيْنَ

Allahım! Məhəmmədə və Ali-Məhəmmədə salavat göndər, Məhəmmədə və Ali-Məhəmmədə bərəkət ver, Məhəmmədə və Ali-Məhəmmədə rəhm et — İbrahimə və Ali-İbrahimə göndərdiyin salavatın, bərəkətin və rəhmətin ən üstünü kimi; həqiqətən, Sən həmdə layiq və şərəfli olansan. Bütün peyğəmbərlərə və elçilərə, şəhidlərə və siddiqlərə və Allahın bütün saleh bəndələrinə də salavat göndər.

Üçüncü təkbirdən sonra

اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُسْلِمِينَ وَالْمُسْلِمَاتِ الأَحْيَآءِ مِنْهُمْ وَالأَمْوَاتِ، وَتَابِعْ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُمْ بِالْخَيْرَاتِ، إِنَّكَ مُجِيۡبُ الدَّعَوَاتِ، إِنَّكَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Allahım! Mömin kişiləri və mömin qadınları, müsəlman kişiləri və müsəlman qadınları — onların dirilərini də, ölülərini də — bağışla; bizimlə onlar arasında xeyir əməllərin ardını kəsmə; həqiqətən, Sən duaları qəbul edənsən; həqiqətən, Sən hər şeyə qadirsən.

Dördüncü təkbirdən sonra — meyit kişidirsə

اَللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذَا الْمُسَجَّیٰ قُدَّامَنَا عَبْدُكَ وَٱبْنُ عَبْدِكَ وَٱبْنُ أَمَتِكَ، نَزَلَ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُوْلٍ بِهِ، اَللّٰهُمَّ إِنَّا لَا نَعْلَمُ مِنْهُ إِلَّا خَيْرًا، وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنَّا، اَللّٰهُمَّ إِنْ كَانَ مُحْسِنًا فَزِدْ فِيْ إِحْسَانِهِ، وَإِنْ كَانَ مُسِيْئًا فَتَجَاوَزْ عَنْ سَيِّئَاتِهِ وَٱغْفِرْ لَهُ، اَللّٰهُمَّ ٱجْعَلْهُ عِنْدَكَ فِيْ أَعْلَىٰ عِلِّيِّيْنَ، وَٱخْلُفْ عَلَیٰ أَهْلِهِ فِي الْغَابِرِيْنَ، وَٱرْحَمْهُ بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ

Allahım! Qarşımızda kəfənə bürünmüş bu şəxs Sənin bəndəndir, Sənin bəndənin oğlu və kənizinin oğludur; o, Sənə qonaq gəlib, Sən isə qonaq qəbul edənlərin ən yaxşısısan. Allahım! Biz onun haqqında yaxşılıqdan başqa bir şey bilmirik, Sən isə onu bizdən yaxşı tanıyırsan. Allahım! Əgər o, yaxşılıq edən idisə, onun yaxşılığını artır; əgər pis iş görən idisə, onun pis əməllərindən keç və onu bağışla. Allahım! Onu Öz yanında İlliyyinin ən uca dərəcəsində yerləşdir, geridə qalan ailəsinə Sən himayədar ol və Öz rəhmətinlə ona rəhm et, ey rəhm edənlərin ən rəhmlisi!

Dördüncü təkbirdən sonra — meyit qadındırsa

اَللّٰهُمَّ إِنَّ هٰذِهِ الْمُسَجَّاةَ قُدَّامَنَا أَمَتُكَ وَٱبْنَةُ عَبْدِكَ وَٱبْنَةُ أَمَتِكَ، نَزَلَتْ بِكَ وَأَنْتَ خَيْرُ مَنْزُوْلٍ بِهِ، اَللّٰهُمَّ إِنَّا لَا نَعْلَمُ مِنْهَا إِلَّا خَيْرًا، وَأَنْتَ أَعْلَمُ بِهَا مِنَّا، اَللّٰهُمَّ إِنْ كَانَتْ مُحْسِنَةً فَزِدْ فِيْ إِحْسَانِهَا، وَإِنْ كَانَتْ مُسِيْئَةً فَتَجَاوَزْ عَنْ سَيِّئَاتِهَا وَٱغْفِرْ لَهَا، اَللّٰهُمَّ ٱجْعَلْهَا عِنْدَكَ فِيْ أَعْلَىٰ عِلِّيِّيْنَ، وَٱخْلُفْ عَلَیٰ أَهْلِهَا فِي الْغَابِرِيْنَ، وَٱرْحَمْهَا بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِيْنَ

Allahım! Qarşımızda kəfənə bürünmüş bu qadın Sənin kənizindir, Sənin bəndənin qızı və kənizinin qızıdır; o, Sənə qonaq gəlib, Sən isə qonaq qəbul edənlərin ən yaxşısısan. Allahım! Biz onun haqqında yaxşılıqdan başqa bir şey bilmirik, Sən isə onu bizdən yaxşı tanıyırsan. Allahım! Əgər o, yaxşılıq edən idisə, onun yaxşılığını artır; əgər pis iş görən idisə, onun pis əməllərindən keç və onu bağışla. Allahım! Onu Öz yanında İlliyyinin ən uca dərəcəsində yerləşdir, geridə qalan ailəsinə Sən himayədar ol və Öz rəhmətinlə ona rəhm et, ey rəhm edənlərin ən rəhmlisi!

Həddi-büluğa çatmamış uşağın meyiti

Ayətullah Sistaniyə görə yuxarıdakı geniş dua həddi-büluğa çatmış meyit üçündür. Həddi-büluğa çatmamış mömin uşağın namazında dördüncü təkbirdən sonra bu dua oxunur (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri (yeni nəşr), məsələ 597):

اَللّٰهُمَّ اجْعَلْهُ لِأَبَوَیْهِ وَلَنَا سَلَفاً وَفَرَطاً وَأَجْراً

Allahım! Onu ata-anası və bizim üçün qabaqcadan göndərilmiş bir xəzinə, (bizi qarşılayacaq) bir öncül və bir mükafat et.

Müstəzəfin meyiti

Rəvayətlərdə deyilir ki, əgər meyit anlayışının azlığı və ya məlumatsızlığı üzündən haqqı tanıya bilməyən şəxsdirsə (müstəzəf), dördüncü təkbirdən sonra bu dua oxunmalıdır:

اَللّٰهُمَّ اغْفِرْ لِلَّذِینَ تابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِیلَکَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِیمِ

Allahım! Tövbə edən və Sənin yolunla gedənləri bağışla və onları Cəhənnəm əzabından qoru.

Beşinci təkbir

Beşinci təkbiri deyib namazı bitirin.

Cənazə namazının camaatla qılınması

  • Ayətullah Sistaninin fətvasına görə camaatda da məmum təkbirləri və duaları özü oxumalıdır; imamın oxuması onun yerinə kifayət etmir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 599).

  • Müstəhəbdir ki, imam təkbirləri və duaları ucadan, məmumlar isə astadan desinlər, məmum isə — tək olsa belə — imamın arxasında dursun (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

  • Camaat namazı başlamazdan əvvəl üç dəfə «əs-salat» demək müstəhəbdir (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

  • Heyz halında olan qadın camaata qoşularsa, cərgədə deyil, ayrıca dursun (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

Müstəhəblər

  • Meyit kişidirsə, imam (və ya tək qılan) onun bədəninin orta hissəsinin qarşısında, qadındırsa, sinəsinin qarşısında dursun (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

  • Namazı ayaqqabısız qılın və hər təkbirdə əllərinizi qaldırın (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

  • Meyitə elə yaxın durun ki, külək libasınızı tərpətsə, tabuta toxunsun (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

  • Namazı camaatla qılın, meyit və möminlər üçün çox dua edin və onu insanların adətən cənazə namazı üçün toplaşdığı yerdə qılın (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 600).

  • Məscidin içində meyit namazı qılmaq məkruhdur, Məscidül-həram istisna olmaqla (Ayətullah Sistani, İzahlı şəriət hökmləri, məsələ 601).

Nə üçün beş təkbir?

Əhli-beytin (ə) rəvayətlərinə görə Allahın Rəsulu (s) cənazə namazında beş təkbir deyərdi və Cəfəri məzhəbində vacib olan da budur. «Səhih Müslim»də (hədis 957) də rəvayət olunur ki, Peyğəmbərin (s) səhabəsi Zeyd ibn Ərqəm bir cənazəyə beş təkbir dedi və bildirdi ki, Allahın Rəsulu (s) da beş təkbir deyərdi.

Ayətullah Sistanidən başqa bir mərcəyə təqlid edirsinizsə, bu məsələlərdə öz mərcəi-təqlidinizin fətvasına baxın.

Mənbələr: Ayətullah əl-üzma Sistani, «İzahlı şəriət hökmləri» (meyitin vəlisi, 530–537-ci məsələlər; meyit namazının hökmləri, 582–601-ci məsələlər), «Tövzihül-məsaili-came» (fars dilində, 1-ci cild, məsələ 706) və «ət-Təliqə ələl-Urvətil-vüsqa» (meyit namazının qaydası); «əl-Kafi», Kitabul-cənaiz; «Səhih Müslim», Kitabul-cənaiz, hədis 957.

اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّاٰلِ مُحَمَّدٍ

Sayğac, səs və oflayn oxu tətbiqdədir.

Sadaat-ı özünüzlə aparın

Tam təcrübə — oflayn oxu, səs, xatırlatmalar və əlfəcinlər — tətbiqdədir.

Get it on Google PlayTezlikləDownload on the App Store